آرامگاه شیخ‌الرئیس ابن سینا، هوشنگ سیحون

بسیاری از افراد، آرامگاه ابن سینا را به دلایل متنوع، سرفصلی نو در معماری ایران می‌دانند. سیحون در این بنا معماری مدرن اروپایی را با معماری سنتی ایران تلفیق کرده و مربع انسان کامل داوینچی را با نمادهای گنبد قابوس که در زمان ابن سینا ساخته شده بود، در هم آمیخته است. استفاده از بتن لخت چکشی که از تجربه‌های معماری اروپای بعد از جنگ جهانی دوم است، در کنار باغچه‌ها و آب‌نماهای متداول در معماری ایرانی، نشان‌دهنده‌ی شوق سیحون به نوآوری بوده و از اولین نمونه‌های تلفیق معماری ایرانی و اروپایی در یک بنای مدرن است. سیحون درباره‌ی انتخاب مصالح چنین می‌گوید: «جنگ جهانی دوم معماری اروپا را متحول کرد، از جمله آنکه استفاده از بتن عریان متداول شد که اگر درست انجام شود بسیار هم زیباست. من نیز از این ماده در دو بنای آرامگاه ابن سینا و ساختمان کلینیک دکتر فرهاد بهره بردم.» محمد شمخانی در گفت‌وگویی که با سیحون داشته، به نقل از او چنین بیان می‌کند:
وقتى در یک گفت‌وگوى اختصاصى از مهندس سیحون پرسیدم که:«چطور آن همه عبارت پراکنده و نمادها و نمودهاى تاریخى هم‌روزگار را در یک ساختار پلی‌فونیک گنجاندید که در نهایت از آن یک صداى ارکسترال و هماهنگ به چشم و گوش بیننده می‌رسد» او پاسخ داد: «آرامگاه بوعلی تنها یک آرامگاه یا مقبره نیست، بلکه آرامگاه یا مقبره، جزئی از کل است که یادبود بوعلی است. من خواستم با عوامل و عناصر معمارى، چه از نظر شکلى و چه از نظر عددى، از راه نماد و سمبل، شخصیت بوعلی را بیان کنم و این موضوع در ایران یا سایر کشورها معمول نبوده است. شکى نیست که براى هماهنگ‌کردن این عناصر، ممارست، پیگیرى و مطالعه‌ی فراوان لازم است که در موقع خود سعى کرده‌ام کوتاهى نکنم. پس با یک نوع دانش فراگیر در ترکیب و تلفیق این عناصر کوشش خود را به کار بردم تا چیزى به دست بیاید که در برابر دید شما است. این را هم بگویم که در تمام کارهایم جزئیات، هر قدر بی‌اهمیت، از ذهن من دور نبوده و به فراموشی سپرده نشده است.»
حسین امانت نیز در توصیف ویژگی‌های سیحون و تاثیری که با طراحی و ساخت بنای آرامگاه ابن سینا بر معماری ایران و ایرانی‌کردن معماری مدرن گذاشت، می‌گوید:
از مهندس سیحون سؤال کردم:«چه چیزی باعث توجه شما به فرهنگ معماری ایران شد، در زمانی که عظمت آن میراث به خاطر هجوم و تسلط فرهنگ غرب، فراموش شده بود.» او جواب داد:«من در خانواده ای بزرگ شدم که غرق در فرهنگ ایرانی یعنی موسیقی ایران بودند.» برای بررسی جایگاه مهندس سیحون در تاریخ معماری ایران باید به میراث غنی معماری ایران توجه داشت که از قرن‌ها پیش با نمونه‌هایی چون تخت جمشید شروع شد و بعدها این تعالی در معماری ساختمان‌هایی که با معماری سنتی ایران ساخته شده‌اند، در معماری پارتیان و ساسانیان و معماری دوران بعد از اسلام تا اواسط یا شاید اواخر دوره‌ی قاجار دیده می‌شد.
البته در اثر تغییرات بزرگ اجتماعی و حرکت جامعه‌ی ایران به سوی تجدد، مدرنیته و شهرنشینیِ سریع و نیز هجوم تکنولوژی جدید ساختمان، مانند بتن‌آرمه و تیرآهن، معماری سنتی ایران و درس‌هایی که از نظر ارتباط با اقلیم و تناسبات فضایی، نبوغ هندسی، ارتباط پروخالی و بالاخره، ارتباط نزدیک آن با جسم و روح انسان از آن می‌توان گرفت، فراموش شده بود. مهندس سیحون اولین معماری بود که در بنای یادبود بوعلی […] و بعدها در بنای یادبود خیام نشان داد که چگونه می‌توان از روح و جوهر یک بنای ایرانی تعبیری مدرن داشت.

البته عده‌ای از معماران قبل از او هم در آثار خود به معماری ایرانی توجه داشتند، مثلا نیکلای مارکف در دبیرستان البرز و یا دارالفنون با اینکه پلان یک کالج غربی را منبع الهام گرفته بود، برای ارجاع به معماری ایرانی، قوس بالای پنجره را از روی قوس ایرانی و یا کنگره‌ها را از تخت جمشید و سردر ورودی را عینا از یک مسجد قدیمی منتقل کرده بود. طاهرزاده بهزاد در پروژه‌ی ساختمان بیمارستان شاه رضا و یا مقبره‌ی فردوسی، عناصر ایرانی همچون ستون‌های تخت جمشید یا فرم گنبد ایرانی را عینا به طرح‌های خویش منتقل کرده است، بی‌آنکه تعبیری جدید از آن ارائه کند. در موزه‌ی ایران باستان، گدار برای سردر اصلی، به طاق کسری اشاره کرده ولی تعبیر او هنوز محدود است. در بنای بوعلی، مهندس سیحون برای اولین‌بار به یک فرم ایرانی اشاره می‌کند، بدون آنکه دست به تقلید عینی زده باشد […] او در بنای خیام هم با الهام از رسمی‌سازی ایرانی و شبکه‌های آجری در گنبدهای سنتی، کاری تازه ارائه کرده است. در حقیقت سیحون با این اشارات، راهی جدید را به معماران آینده رهنمون شده است.
مساحت زیربنای آرامگاه 1792 مترمربع و مساحت زمینی که در طرف مشرق و جنوب آرامگاه واقع بوده 1298 مترمربع بوده است. طول ساختمان 64 متر و رو به خیابان بوعلی می‌باشد و نمای آن از سنگ خارا پوشیده شده است. سطح حیاط با سه پله‌ی سراسری به ایوان ساختمان متصل می‌شود؛ ایوانی به طول 30 متر و عرض 3 متر در مشرق ساختمان که در آن ده ستون از سنگ خارا تعبیه شده که قطر هر یک در پایین 95 سانتی‌متر و در بالا 75 سانتی‌متر و ارتفاع آنها 4 متر و 10 سانتی‌متر است و هر یک نمودار یک قرن از ولادت حکیم می‌باشد. کف ایوان با سنگ خارا منقوش و سقف آن با بتن مسلح پوشیده شده است. ایوان با دری چوبی به سرسرا می‌رسد. درهای سرسرا با سنگ تراورتن محلات و کف آن با سنگ خارای چکشی پوشیده است. در سمت چپ و راست سرسرا، سنگ قبر قدیم ابوعلی سینا و ابو سعید دخدوک بر روی پایه‌هایی از سنگ خارا قرار دارد و بعد از آن دو ستون از سنگ سفید همدان نصب شده است.
محوطه‌ی اصلی مقبره، چهارگوش و هر ضلع آن 11,5 متر و مساحت سطح آن 25·132 مترمربع است. دوازده پایه‌ی برج آرامگاه در این چهارگوش قرار دارد و قبر ابن سینا در میان پایه‌های برج و قبر ابوسعید دخدوک در کنار آن است. دیوارهای داخل آرامگاه از سنگ تراورتن محلات پوشیده شده و سقف از بتن مسلح پرتلند و ریزه‌های سنگ خارا است. در دو طرف سرسرا دو تالار قرار دارد؛ یکی در طرف جنوب که تالار سخنرانی و اجتماعات است و یکی در طرف شمال که کتابخانه‌ی آرامگاه است. در مجاور دو تالار مذکور دو راهروی طویل قرار دارد که از آنها برای رختکن و آبدارخانه و… استفاده می‌شود.
چنانکه اشاره شد، ساختمان از سنگ و بتن مسلح و پی‌ها و دیوارها با سنگ خارا ساخته شده و برج و سقف‌ها از بتن مسلح و ریزه‌های سنگ خارا و سنگ‌های گرانیت آرامگاه از کوهستان الوند در دره‌ی عباس‌آباد نزدیک گنجنامه تهیه شده است. باغچه‌ها بخش‌های مهمی از آرامگاه را تشکیل می‌دهند و شیوه‌ی اصیل طراحی ایرانی در باغچه‌های هر دو طبقه رعایت شده است. در حیاط شرقی آرامگاه ابن سینا، روبروی درِ ورودی و در مقابل خیابان بوعلی، قبر ابوالقاسم عارف قزوینی، شاعر ملی ایران قرار دارد. برای ساختمان آرامگاه جمعا مبلغ 17,074,507 ریال از طرف انجمن آثار ملی به مصرف رسید.
ساختمان آرامگاه در سال 1330 به پایان رسید و در بهمن ماه همان سال به نمایندگان انجمن آثار ملی تحویل داده و در روز پنجشنه یازدهم اردیبهشت ماه سال 1331 جعبه‌ی استخوان‌ها دفن شدند.
چون انجمن آثار ملی در نظر داشت که مجسمه‌ی ابن سینا را تهیه نماید، لازم بود که نخست تصویری از آن فیلسوف بزرگ با توجه به ماخذ و مدارک موجود فراهم آورد و از این رو کمیسیون‌های متعددی از دانشمندانی که با آثار شیخ و شرح حال او آشنایی داشتند تشکیل گردید و با توجه به اطلاعاتی که درباره‌ی شیخ از متون و از جمله شرح حال شیخ به قلم او و شاگردش ابو عبید و نوشته‌ی بیهقی به دست آمد، تهیه‌ی تصویری از ابن سینا به عهده‌ی هنرمند و پیکرتراش شهیر آقای ابوالحسن صدیقی واگذار گردید و استاد هنرمند در اردیبهشت ماه سال ۱۳۲۴ تصویری تمام چهره به قلم سیاه تهیه کرد و در بیست و یکمین جلسه‌ی هیئت موسس انجمن آثار ملی، تصویر مذکور مورد تصویب واقع شد و بر روی اوراق بخت‌آزمایی ابن‌سینا چاپ شده و برای تهیه‌ی مجسمه نیز همین تصویر ملاک عمل قرار گرفت.
پس از آن استاد صدیقی در دی ماه سال ۱۳۲۸ با توجه به طرح نخستین، طرحی نیمرخ تهیه نمود که برای تهیه‌ی مدال و تمبر یادبود و غیره از آن استفاده شد. از طرف انجمن آثار ملی به استاد ابوالحسن صدیقی ماموریت داده شد تا با توجه به تصویر تمام رخ ابن سینا، مجسمه‌ای ایستاده از شیخ بسازد تا در میدان بوعلی شهر همدان نصب گردد و استاد هنرمند مجسمه‌ی بوعلی را به ارتفاع ۳.۱۰ متر و پهنای متوسط ۹۰ سانتی‌متر را به وزن تقریبی 5·4 تن از سنگ یکپارچه مرمر سفید قم تهیه نموده و بر روی پایه‌ای در میدان بوعلی در انتهای خیابان بوعلی همدان نصب گردید.
با فرارسیدن جشن هزاره‌ی ابن‌سینا انجمن آثار ملی در صدد برآمد که علاوه بر کتاب‌ها و رساله‌هایی که درباره‌ی شیخ فراهم و چاپ می‌کند آثار خود او را نیز به یاری دانشمندان و استادان فن، تصحیح و منتشر نماید تا از این راه کمک موثر و مهمی به شناساندن مقام علمی شیخ و عقاید و افکار و فلسفه‌ی او کرده باشد. همچنین از اقداماتی که کمیته‌ی جشن هزاره‌ی ابوعلی سینا برای بزرگداشت حکیم لازم دانسته بود، تاسیس کتابخانه‌ای بود در جوار آرامگاه آن بزرگ و در این باره نظر اعضای انجمن این بود که چون ابن سینا فیلسوف و دانشمندی جهانیست، لازم است که همه‌ی محافل علمی جهان در تاسیس کتابخانه‌ی او شرکت داشته باشند، از این رو در سال ۱۳۲۹ طی یک آگهی به زبان‌های فارسی، عربی، فرانسه و انگلیسی به امضای وزیر فرهنگ وقت و رئیس هیئت مدیره‌ی انجمن، از همه‌ی مولفان، موسسات فرهنگی و ناشران ایرانی و خارجی درخواست شد که کتاب‌هایی به انجمن آثار ملی ارسال دارند و در نتیجه کتاب‌های گوناگون علمی، تاریخی، ادبی و همچنین کتاب‌هایی که درباره‌ی ابن سینا یا از آثار آن بزرگمرد بود از کشورهای مختلف به انجمن آثار ملی ارسال گردید و هم اکنون ۴۳۴۲ مجلد کتاب فارسی و عربی و ۵۹۰ مجلد کتاب به زبان‌های فرانسه، انگلیسی، آلمانی و غیره نیز در کتابخانه موجود است.
از دیگر اقدامات جشن هزاره‌ی ابن سینا، تهیه‌ی مدال‌های یادگاری بود. انجمن آثار ملی در نظر داشت که برای اهدا به شرکت‌کنندگان در کنگره‌ی ابن سینا مدال یادگاری شایسته و زیبایی تهیه کند و به شرکت ارتوس برتراند (Arthus Bertrand) در پاریس که از مدال‌سازان معروف جهان است سفارش تهیه‌ی آن را داد و روی مدال همان تصویر نیم‌رخ ابن سیناست که به وسیله‌ی استاد ابوالحسن صدیقی تهیه شده بود و در اطراف تصویر این رباعی معروف شیخ است:
دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت یک موی ندانست ولی موی شکافت
انـدر دل من هــزار خورشیـــد بتافـت آخــر به کمـــال ذره‌ای راه نیافــــت
و در ذیل تصویر نوشته شده است «بوعلی». پشت مدال نیز دورنمای آرامگاه جدید ابن سینا است که بالای آن نوشته شده «یادگار جشن هزار ساله‌ی میلاد شیخ الرئیس ابوعلی حسین بن عبدالله ابن سینا» و در ذیل آن نوشته‌اند «همدان ۱۳۷۰ هجری قمری»

The Revival of the Society for National Heritage and the Avicenna Millennium

The Society for National Heritage (Anjoman-e Asar-e Melli), founded in 1922 (1301 SH) to preserve and restore Iran’s historic monuments, launched its first major project with the construction of Ferdowsi’s Mausoleum and the international millennial congress in 1934. Following the 1932 Antiquities Law, many of the Society’s responsibilities were transferred to the new Department of Antiquities, and it remained inactive until 1944.

In December 1944, the Society was revived under Dr. Isa Sadiq, then Minister of Culture, who viewed the approaching millennial anniversary of Avicenna’s birth (1370 AH / 1951 CE) as an opportunity to honor one of Iran’s greatest geniuses, just as Ferdowsi had been celebrated. Sadiq reassembled the remaining members — including Ali-Asghar Hekmat, Baqer Kazemi, General Jahanshahi, and André Godard — and completed the new board. The 1919 charter was revised and formally adopted in January 1945.

The Society then began preparations for the Millennial Celebration of Avicenna, the renowned philosopher, physician, and polymath (Bukhara, 370 AH – Hamadan, 428 AH). Avicenna, known as the “Man of Twelve Sciences,” authored 238 works in Persian and Arabic, including al-Qanun, al-Shifa, and al-Ma‘ad. The thousandth anniversary of his birth (Safar 1370 AH) was marked worldwide — following earlier tributes in Turkey (1937) and Afghanistan (1937).

The Society’s Millennial Committee outlined key goals:

1. Construction of a new mausoleum in Hamadan
2. Creation of a statue of Avicenna
3. Organization of an international congress in Tehran
4. Establishment of an Avicenna Library in Hamadan
5. Publication of his works and studies about him
6. Production of commemorative medals and stamps
7. Promotion of international scholarly cooperation in his honor

The Mausoleum of Avicenna

According to historical sources such as Ibn Abi Usaybi‘a and Beyhaqi, Avicenna (Abu Ali Ibn Sina) died in Hamadan and was buried beneath the city’s old fortifications, beside the grave of his friend Abu Sa‘id Dokhdouk, in whose home he had once taken refuge. The original tomb, located outside the southern walls of Hamadan, was covered by a small four-arched chahar-taqi, which survived until the late 19th century. When it decayed, Negar Khanom, daughter of Abbas Mirza, rebuilt it with a brick dome and two tombstones.

When the Society for National Heritage decided to build a new mausoleum, it resolved that both ancient Persian and modern architectural principles should be reflected in its design. A national competition was held in 1945 (1324 SH), and among the submitted proposals, the design of Hooshang Seyhoun, developed in collaboration with André Godard and Mohsen Foroughi, was chosen and approved.

Seyhoun drew inspiration from the Gonbad-e Qabus Tower, built in Avicenna’s own era for Shams al-Ma‘ali Qabus ibn Voshmgir, under whose patronage Avicenna once lived. Because of spatial and technical constraints, the architect reduced the scale by half, resulting in a lighter, more open structure. Unlike the solid form of Gonbad-e Qabus, Seyhoun’s tower features twelve slender ribs with open intervals, allowing wind to pass freely through — a subtle adaptation to Hamadan’s climate.

By 1947, the Society approved construction. Seyhoun, then studying in Paris, presented the mausoleum design as his thesis at the École des Beaux-Arts, sending the final plans in July 1948. A contract was signed in early 1949 with the National Construction Company (Engineer Ebtahaj and Partners), and the groundbreaking took place on June 6, 1949 (16 Khordad 1328 SH). The remains of Avicenna and Abu Sa‘id were temporarily sealed in special boxes to be reinterred upon completion.

Describing the building, Dr. Zabihollah Safa wrote:
“The lower section evokes the grandeur of ancient Egyptian, Persian, and Greek architecture, while the twelve-ribbed tower recalls Gonbad-e Qabus. In construction and proportion, however, it is wholly modern. The rough-cut granite base symbolizes strength; the refined tower above conveys lightness and dignity. The surrounding gardens and fountains echo the freshness of the East and the harmony of the Hanging Gardens of Babylon.”

Indeed, Seyhoun’s mausoleum embodies a dialogue between past and present — a balance of power and grace, logic and lyricism. Its architectural language transforms Avicenna’s intellectual vastness into spatial harmony, with geometric order mirroring his philosophical precision. The structure, built to endure for centuries, stands as a stone metaphor for the permanence of the sage’s thought — “firm as a mountain against time.”

Seyhoun himself explained:
“I wanted not a mere tomb, but a monument expressing Avicenna’s character — a memorial that embodied his spirit and intellectual nobility.”

He structured the design around the geometry of the square, a symbol of order and reason. As he noted:
“The square recurs throughout — in the plan of the hall, the portico ceiling, the window lattices, the marble base, even the lamps and doors. Over five hundred squares, of different scales and placements, form the architectural rhythm of the building, each with its own symbolic meaning.”

Architectural historians view the Mausoleum of Avicenna (1951) as a turning point in modern Iranian architecture. Seyhoun fused European modernism with Iranian tradition, blending Leonardo da Vinci’s Vitruvian proportions with the symbolism of Gonbad-e Qabus. Using hammer-finished granite, Mahallat travertine, and exposed concrete — inspired by postwar European design — he pioneered a distinctly Iranian modernism.

As Seyhoun remarked:
“The Second World War revolutionized architecture, introducing the beauty of exposed concrete. I adopted it in two of my works: the Avicenna Mausoleum and the Dr. Farhad Clinic.”

In an interview recorded by Mohammad Shamkhani, he elaborated:
“The Mausoleum of Avicenna is not merely a tomb. It is a polyphonic composition — architectural, symbolic, and emotional. Every line and proportion reflects Avicenna’s spirit. Harmony required research, intuition, and discipline — and I omitted nothing, not even the smallest detail.”

The influence of Seyhoun’s design was profound. As Hossein Amanat later observed:
“When I asked what had led him toward Iranian architectural culture at a time dominated by Western modernism, Seyhoun replied: ‘I was raised in a family steeped in Iranian music and culture.’”

Through this monument, Hooshang Seyhoun reawakened Iran’s architectural memory — showing how ancient Persian geometry, symbolism, and spatial rhythm could speak a modern architectural language. His Avicenna Mausoleum stands not merely as a place of rest, but as a stone symphony, fusing the rational and the poetic — a timeless dialogue between Iran’s heritage and its modern soul.

To understand Hooshang Seyhoun’s role in the evolution of modern Iranian architecture, one must trace the long continuity of Iran’s built tradition—from Persepolis and the Sasanian palaces to the Islamic and Qajar periods. Yet with the country’s rapid modernization and the rise of new construction methods such as reinforced concrete and steel, this architectural heritage—distinguished by climatic harmony, geometric order, and the spiritual balance between mass and void—had largely faded. Seyhoun was the first to revive and reinterpret these principles in a modern architectural language. In the Avicenna Mausoleum (Hamadan, 1951) and later in the Khayyam Mausoleum, he demonstrated that Iran’s timeless forms could be reborn through modern materials and proportions. His work linked the rational clarity of modernism with the poetic symbolism of Iranian geometry. Earlier architects had sought inspiration from the past, yet their attempts remained superficial. Nikolai Markov, in the Alborz High School and Dar al-Fonun, borrowed the plan of a Western college while ornamenting it with Persian arches, Persepolitan crenellations, and mosque portals. Tahirzadeh Behzad, in the Shah Reza Hospital and Ferdowsi Mausoleum, revived ancient columns and domes without new interpretation. André Godard, in the National Museum of Iran, evoked the Taq-e Kasra but within a narrow historical frame. In contrast, Seyhoun referenced without imitation—he transformed Iranian motifs into abstract structural ideas. In Avicenna’s Mausoleum, as in Khayyam’s, he drew on Gonbad-e Qabus and on traditional vaulting (rasmi-sazi) and brick lattices, creating works that were at once ancient in spirit and modern in expression. The Avicenna Mausoleum occupies a built area of 1,792 m² with an adjoining plot of 1,298 m², its 64-meter façade facing Bouali Street and clad in granite. Three broad steps lead to a 30 × 3 m portico supported by ten granite columns—each 4.10 m high, tapering from 95 cm to 75 cm, symbolizing one century of Avicenna’s legacy. A wooden door opens to the entrance hall lined with Mahallat travertine and floored in hammer-finished granite. On either side lie the original gravestones of Avicenna and his companion Abu Sa‘id Dakhdukh, each on granite pedestals framed by two marble columns from Hamadan. The main chamber, a square of 11.5 m per side (132 m²), contains twelve bases forming the foundation of the memorial tower. Avicenna’s tomb lies at the center, Dakhdukh’s beside it. The interior walls are faced with travertine, the ceiling of reinforced Portland concrete mixed with granite chips. Two adjoining rooms serve as a lecture hall (south) and a library (north), connected by corridors used for service spaces. The building combines granite masonry with reinforced-concrete towers and ceilings, the stone quarried from Alvand Mountains near Ganjnameh. The complex follows Persian garden principles, featuring two landscaped terraces; in the eastern courtyard, opposite the entrance, rests the tomb of Abolqasem Aref Qazvini, Iran’s national poet. Construction concluded in 1951 (1330 SH) and cost 17,074,507 rials. On May 1, 1952, the philosopher’s remains were reinterred in the new tomb. To complete the memorial, the Society for National Heritage commissioned the sculptor Abu’l-Hasan Sediqi to create Avicenna’s likeness. After consulting historical sources—including Avicenna’s own writings and early biographies—Sediqi produced in 1945 an approved full-face portrait, later used on lottery tickets and as the model for his 3.10-meter, 4.5-ton white-marble statue installed in Bouali Square. In 1949, he designed a profile portrait that appeared on commemorative medals and postage stamps. The Society also founded an Avicenna Library beside the mausoleum, appealing in 1950 to institutions worldwide for donations. The collection soon held 4,342 Persian-Arabic volumes and 590 foreign works, forming a scholarly tribute to Avicenna’s enduring influence. For the Millennial Celebration, the Society commissioned Arthus Bertrand of Paris to mint medals. The obverse bears Sediqi’s portrait of Avicenna encircled by his celebrated quatrain:

 Though the heart hastened far across this desert plain, It knew not a hair, though a hair’s depth it gained.
 A thousand suns within my soul have shone bright—Yet to the perfection of a mote, no path attained.

Beneath appears his name “Bouali.” The reverse depicts the new mausoleum with the inscription:
“Commemoration of the Thousandth Anniversary of the Birth of Sheikh al-Ra’is Abu Ali Husayn ibn Abdallah ibn Sina — Hamadan 1370 A.H.” Through this synthesis of architecture, sculpture, landscape, and scholarship, Seyhoun transformed a burial monument into a national emblem—a meeting of ancient geometry and modern form, where stone, space, and spirit converge to honor the eternal intellect of Avicenna.

The Avicenna Millennial Celebration and Congress took place in April 1954 (Farvardin–Ordibehesht 1333 SH), marking one of the most significant cultural events in modern Iran. The celebration gathered 65 foreign scholars and Orientalists from 27 countries, alongside Iranian academics, officials, and statesmen. The festivities began in Tehran at the Avicenna Hall of the University of Tehran’s Faculty of Medicine, whose entrance was adorned with the flags of participating nations and a large portrait of Avicenna. The opening ceremony on April 21 featured speeches by Dr. Jahanshah Saleh and Ali-Asghar Hekmat, who was elected president of the congress. Over the following week, Iranian and foreign scholars presented lectures on Avicenna’s medical and philosophical works, later published in the Avicenna Jubilee Proceedings (vols. II–IV). Guests were officially hosted by the Government of Iran, staying in state lodgings and university residences. The organization provided full amenities—transport, communications, and hospitality—throughout the congress. The celebration then moved to Hamadan, where extensive preparations had transformed the city. Streets were decorated with Iranian tricolor flags, triumphal arches, and floral displays. At Bouali Square, the statue of Avicenna by Abu’l-Hasan Sediqi was unveiled on April 29, followed the next morning by the inauguration of the Avicenna Mausoleum. Dignitaries including Mr. Ala, President of the Society for National Heritage, and Ali-Asghar Hekmat, led the ceremony, attended by ministers, members of parliament, scholars, and Orientalists. Within the mausoleum, exhibitions of Iranian handicrafts and provincial gifts were displayed. Guests stayed at the Bouali Guesthouse and other hotels specially reserved for the event, assisted by forty interpreters and guides appointed by the Ministry of Culture. On May 1, 1954, the visitors returned to Tehran for the closing session, where Seyyed Hassan Taqizadeh and Dr. Mahmoud Siasi spoke on behalf of the Society and Tehran University. Twenty-five foreign delegates expressed gratitude for Iran’s hospitality, praising the event as a cultural triumph honoring one of humanity’s greatest philosophers. In essence, the Avicenna Congress embodied Iran’s aspiration to link national heritage with international scholarship—celebrating a millennium of science, philosophy, and the enduring spirit of Ibn Sina.

The Cost of Constructing the Mausoleum

Funding for the construction of the Avicenna Mausoleum and the millennial celebrations was raised through national contributions, reflecting broad public participation. The Society for National Heritage, with government approval, issued commemorative postage stamps printed by Bradbury Wilkinson & Co. in London, both to honor Avicenna and to finance the project. Additionally, the Council of Ministers authorized the sale of special lottery bonds—300,000 tickets per round, priced at 20 rials each—where two-thirds of proceeds were allocated to the mausoleum’s construction and festival expenses. In 1948 (1327 SH), the Council decided that 7% of the national lottery’s total income would support the project. A further agreement in 1950 (1329 SH) with the Iranian Red Lion and Sun Society provided five million rials in five installments toward completion. The undertaking also received coordinated support from numerous ministries, the National Commission of UNESCO in Iran, and the National Avicenna Millennium Committee, as well as from local officials and governors of Hamadan, whose cooperation ensured the successful realization of this national monument.

مرجع عکس‌ها: کتاب هوشنگ سیحون (معمار، هنرمند، نقاش)

تالیف: شهریار خانی‌زاد