اندرو والی (Andrew Whalley)، رئیس دفتر گریمشاو
نیک در سال ۲۰۰۲ به پاس خدماتش به معماری به مقام شوالیه (Sir) نائل شد، از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱ به عنوان رئیس آکادمی سلطنتی هنر (Royal Academy) خدمت کرد و در سال ۲۰۱۹ موفق به دریافت مدال طلای سلطنتی ریبا (RIBA Royal Gold Medal) شد. او این افتخارات و مسئولیت‌ها را بسیار جدی می‌گرفت: او یک آینده‌نگرِ فوق‌العاده سخاوتمند و همکار بود که در سراسر زندگی‌اش روح‌های همفکر را به سوی خود جذب می‌کرد. در سال ۲۰۲۲، او بنیاد گریمشاو (Grimshaw Foundation) را بنیان گذاشت، که بسط منطقیِ اشتیاق او به خلاقیت و قدرت ذاتی آن برای گشودن فرصت‌هاست. در سه سال گذشته، این بنیاد از بیش از ۵۰۰ جوانِ کم‌نماینده حمایت کرده تا مهارت‌های عملی، اعتمادبه‌نفس و حس کنجکاوی خود را توسعه دهند و حرفه‌های خلاقانه را واقعی و دست‌یافتنی ببینند: میراثی پایدار. نیک در کنار همسرش، لیدی لاوینیا (Lady Lavinia)، و در مقام پدری سربلند برای کلویی (Chloe) و ایزابل (Isabel) زندگی می‌کرد. آنان همواره بخشی از زندگی حرفه‌ای او بودند و تسلیت ما نثار خانواده‌اش است.

Southern Cross Station, Melbourne, Australia. Image courtesy of James Ewing

میراث حرفه‌ای
نیکلاس گریمشاو نه صرفاً معمار، که جستجوگری بود که ساختن را همچون آفرینش معنا می‌دید. او نشان داد که معماری تنها سطح و نما نیست؛ بلکه ساختاری است ریشه‌دار در صنعتگری، سازه و هدف. آثاری چون ترمینال بین‌المللی واترلو (Waterloo International Terminal)، پاویون بریتانیا در اکسپو سویل ۱۹۹۲ (British Pavilion, Expo 1992, Seville) و پروژه‌ی عدن در کورنوال (Eden Project, Cornwall) به نقطه‌های عطفی بدل شدند؛ آثاری که مرز معماری و سازه را درهم آمیختند و مفهومی تازه از طراحی پایدار و اقلیم‌گرا را رقم زدند. معماری او را می‌توان در کنار آثار بزرگانی چون نورمن فاستر، ریچارد راجرز و رنزو پیانو نشاند؛ اما وجه تمایز گریمشاو در پیوند ژرف او با طبیعت و زیست‌بوم بود. او باور داشت که معماری باید «شادی» را بیافریند، بنایی باشد که هم مفید است و هم روح را می‌نوازد. او در سال ۲۰۰۲ لقب شوالیه گرفت، از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱ ریاست آکادمی سلطنتی هنر را برعهده داشت و در سال ۲۰۱۹ مدال طلای سلطنتی ریبا را دریافت کرد. افزون بر این، در سال‌های پایانی عمر، با بنیان‌گذاری بنیاد گریمشاو (Grimshaw Foundation)، میراثی جاویدان برای پرورش نسل جوان بر جای گذاشت؛ بنیادی که تاکنون بیش از ۵۰۰ جوان کم‌نماینده را در مسیر خلاقیت و حرفه‌های طراحی یاری داده است.
گریمشاو از سال ۱۹۸۰ که دفتر خود را بنیان گذاشت، طی بیش از چهار دهه، پروژه‌های او به نمادهایی از خلاقیت، پایداری، و جسارت در طراحی بدل شدند. او با روحیه‌ی کاوشگرانه و باور به «فرایند معماری» نشان داد که معماری چیزی فراتر از فرم و نماست؛ بلکه ساختاری است برای آفرینش فضاهایی مفید، ماندگار و سرشار از شادی.

Pulkovo Airport in St Petersburg. Image © Yuri Molodkovets

مقایسه با سایر معماران بزرگ
چنان‌که ریچارد راجرز (Richard Rogers)، نورمن فاستر (Norman Foster)، و رنزو پیانو (Renzo Piano) هر یک بر بخشی از جریان معماری معاصر اثر گذاشتند، گریمشاو نیز با تمرکز بر پایداری (Sustainability) و طراحی سازه‌ای ـ فضایی، نقش خود را همچون پلی میان معماری های‌تک (High-Tech Architecture) و معماری سبز ایفا کرد. او همانند فاستر و راجرز به ساختار و فناوری اهمیت می‌داد، اما بیش از آن بر ارتباط بنا با اقلیم و طبیعت تأکید می‌کرد؛ نقطه‌ای که او را در کنار معمارانی چون نیکلاس هاکسمور و حتی معمار پروژه‌های اکولوژیک معاصر چون تویو ایتو (Toyo Ito) قرار می‌دهد.

International Terminal Waterloo. Image © Jo Reid & John Peck

آثار شاخص
آثار گریمشاو نه تنها در انگلستان بلکه در سراسر جهان تأثیرگذار بوده‌اند و در بسیاری از محافل دانشگاهی و حرفه‌ای به‌عنوان نمونه‌های مرجع معماری پایداری تدریس می‌شوند.

• ترمینال بین‌المللی واترلو (Waterloo International Terminal) – لندن | ترمینال بین‌المللی واترلو
• پاویون بریتانیا در اکسپو سویل ۱۹۹۲ (British Pavilion, Expo 1992, Seville) | پاویون بریتانیا، نمایشگاه جهانی سویل
• پروژه‌ی عدن (Eden Project, Cornwall) | پروژه‌ی عدن، کورنوال
• ترمینال ۳ فرودگاه ملبورن (Melbourne Airport Terminal 3) | ترمینال ۳ فرودگاه ملبورن
• ایستگاه راه‌آهن سوت‌لاین (Southern Cross Station, Melbourne) | ایستگاه سوت‌لاین ملبورن
• پل میلو (Millennium Bridge, York) | پل هزاره، یورک
• مرکز مالی زوریخ (Zurich Finance Centre) | مرکز مالی زوریخ

جایگاه و افتخارات

• دریافت لقب شوالیه (Sir) در سال ۲۰۰۲ به پاس خدمات به معماری
• ریاست آکادمی سلطنتی هنر (Royal Academy of Arts) بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱
• مدال طلای سلطنتی RIBA در سال ۲۰۱۹
• تأسیس بنیاد گریمشاو (Grimshaw Foundation) در ۲۰۲۲ برای حمایت از جوانان کم‌برخوردار در مسیر خلاقیت و معماری

سخن پایانی
نیکلاس گریمشاو بیش از آن‌که یک معمار باشد، معلم و الهام‌بخش یک نسل بود. او با آثاری که در مرزهای معماری و سازه خلق کرد، نشان داد که معماری می‌تواند در عین کاربردی بودن، به روح انسان نیز شادی و امید ببخشد. میراث او در کنار بزرگان معماری معاصر همچنان در آثار، اندیشه‌ها و نسل‌های آینده ادامه خواهد یافت.