مدرسه‌ی دو کلاسه‌ی پله‌های دانایی و دوستی، ایده‌های شایسته‌ی تقدیر

اعضا گروه: امین صفا، محی‌الدین دارابی، عسل شاره، ثمین شریعت رضوی
نام منتور: محمد جواد پاکزاد

روستای مودی در استان کردستان، یکی از مناطق کمتر توسعه‌یافته و محروم ایران است. این روستا، مانند بسیاری از دیگر روستاهای کردستان، با چالش‌هایی مانند کمبود زیرساخت‌های اساسی، امکانات آموزشی محدود، و فرصت‌های اقتصادی محدود مواجه است. وضعیت اقتصادی روستاها در این منطقه اغلب متاثر از کشاورزی و دامداری سنتی است که به دلیل شرایط اقلیمی و نبود فناوری‌های مدرن، بهره‌وری کمتری دارد.
مودی نیز با مشکل دسترسی به امکانات آموزشی روبه‌رو بوده است. مدارس قدیمی و فرسوده، نبود منابع کافی و فضاهای محدود، باعث شده که کیفیت آموزش در این روستا پایین باشد. با این وجود، مردم روستا، به‌ویژه کودکان، اشتیاق زیادی برای یادگیری و رشد دارند. فرهنگ قوی اجتماعی و حس همبستگی در این مناطق، انگیزه بالایی به خانواده‌ها برای حمایت از تحصیل فرزندانشان می‌دهد.
علاوه بر کمبودهای اقتصادی، دوری از مراکز شهری و جاده‌های مناسب نیز بر محرومیت مودی افزوده است. این دوری جغرافیایی، دسترسی به خدمات پزشکی، بازارهای اقتصادی و امکانات تفریحی را دشوار می‌سازد. همچنین، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع طبیعی نیز تاثیر منفی بر معیشت اهالی این روستا داشته است.
با این همه، کردستان به‌ویژه روستاهایش مانند مودی، دارای فرهنگی غنی، تاریخی پربار و مردمانی مقاوم هستند که در مواجهه با مشکلات، با اتحاد و همکاری به بهبود شرایط خود می‌پردازند.
همنشینی فضاهای آموزش و تفریح که سرشار از حس پویایی و یادگیری است در دل خود دوگانگی را در بر می‌گیرد که امر طراحی معماری را به چالش می‌کشد. از طرفی سایت در بافت سنتی قرار دارد با مسائل اجتماعی اقتصادی جدی روبروست که مسئولیت اجتماعی معمار را دوچندان می‌کند. در این پروژه سعی شده تا طراحی به نحوی صورت گیرد که مدرسه احداث شده به صورت تحمیلی در سایت قرار نگیرد و بخشی از سازه با نگاهی انتقادی به وضع موجود محله پیشنهادی برای بهبود تعامل روستاییان و آموزش و سرگرمی و بازی کودکان ارائه دهد و بتواند تبدیل به الگویی مناسب برای روستای مودی شود. این نگاه انتقادی و پیشنهادی در جز به جز طراحی از شکل ‌گیری فرم و فضا تا تعبیه مکان‌های متفاوت راهکار ارایه می‌کند در ادامه با تفکیک فضا باعث پیوند منسجم سیرکولاسیون نورگیری مطلوب و شکل‌گیری فضاهای متنوع با کاربری‌های متفاوت شده این پروژه در قسمت فوقانی محل اسکان مربی‌ها و دفتر آن‌ها را در بر دارد و در قسمت میانی شیب کلاس‌ها بیان شده که بستر مناسبی برای اسکان دانش آموزان است و در قسمت انتهایی که شیب کمترین مقدار خود می‌رسد حیاتی برای بازی تعبیه شده که می‌توان در مراسمات مختلف از آن به عنوان سن تئاتر پلکان‌ هایی همجوار آن به عنوان سکوی تماشا مورد استفاده قرار گیرد. در ادامه برای خدمت رسانی به روستاییان اتاق بهداشت قرار گرفته که نیاز روستاییان را تا حدی به درمان تامین کند.
مدرسه‌ای که در روستای مودی بنا شده، بیش از یک سازه‌ی ساده برای آموزش است؛ این مدرسه فضایی را می‌آفریند که همنشینی میان یادگیری و تفریح را به شیوه‌ای بی‌نظیر ممکن می‌سازد. جایی که دیوارها تنها مرزی برای فضاها نیستند، بلکه آغوشی برای آگاهی، ارتباطات اجتماعی، و لحظات مشترک میان دانش‌آموزان و جامعه روستایی است. فرم پلکانی این مدرسه نه تنها با زمین ناهموار این منطقه هماهنگ شده است، بلکه حس پویایی و رشد را در ذات خود نهفته دارد؛ گویی هر پله مسیری است به سوی دانشی نو.
رویکردی که در طراحی این مدرسه به کار گرفته شده، فضاهای آموزشی و تفریحی را در یک پیوند متوازن و هماهنگ قرار می‌دهد. این همنشینی به گونه‌ای است که دانش‌آموزان نه تنها در کلاس‌های درس محصور نیستند، بلکه فضاهایی در اختیار دارند که به آنان امکان بازی، کشف، و تجربه‌ کردن می‌دهد. کلاس‌های این مدرسه، اگرچه به لحاظ فیزیکی مرز دارند، اما از لحاظ مفهومی در دل فضایی بازتر قرار دارند؛ فضایی که هم برای کودکان و هم برای اهالی روستا قابل دسترس است.
این مدرسه نه تنها برای آموزش، بلکه برای جامعه‌سازی نیز طراحی شده است. بخش‌های عمومی مدرسه که برای روستاییان در نظر گرفته شده، فضایی است برای گردهمایی‌ها، جشن‌ها، و تبادل تجربیات. این فضاها با کلاس‌های درس در تعاملی ظریف قرار دارند؛ جایی که دانش‌آموزان می‌توانند از خرد و تجربیات نسل‌های پیشین بهره‌مند شوند، و در عین حال خود نیز در فرآیند یادگیری و تجربه به جامعه کمک کنند. این پیوند میان جامعه و مدرسه، مدرسه را به بخشی از زندگی روزمره روستاییان تبدیل می‌کند؛ مکانی که هر روز زندگی در آن جریان دارد و آگاهی و تجربه میان مردم و کودکان در رفت و آمد است.
حس پویایی که در این مدرسه جاری است، نه تنها از طراحی فیزیکی آن، بلکه از رویکرد آموزشی و اجتماعی آن نشات می‌گیرد. دانش‌آموزان در اینجا یاد می‌گیرند که یادگیری محدود به کلاس و کتاب نیست، بلکه تجربه‌های زندگی روزمره و ارتباط با دیگران نیز به همان اندازه آموزنده‌اند. این مدرسه با ترکیب فضاهای آموزشی و تفریحی، دانش‌آموزان را تشویق می‌کند که کنجکاوی‌های خود را دنبال کنند، بازی کنند، و به گونه‌ای یاد بگیرند که فرآیند یادگیری برای آنان جذاب و معنادار باشد.
طراحی پلکانی مدرسه نیز این حس حرکت و رشد را تقویت می‌کند. این فرم، نمادی از پویایی و تحول است؛ همان‌گونه که دانش‌آموزان از پله‌های آن بالا می‌روند، به سوی آگاهی بالاتری نیز گام برمی‌دارند. هر پله، فرصتی است برای تفکر، برای نگاه به گذشته و سپس برداشتن گامی دیگر به سوی آینده. فضاهای باز و بسته این مدرسه، با هم ترکیب شده‌اند تا جریانی از انرژی و پویایی در سراسر محیط ایجاد کنند؛ فضایی که یادگیری را نه به عنوان یک وظیفه، بلکه به عنوان یک سفر پر از کشف و لذت نشان می‌دهد.
بخش‌های خصوصی مدرسه نیز، که برای دانش‌آموزان و معلمان طراحی شده‌اند، به گونه‌ای تنظیم شده‌اند که حس امنیت و تمرکز را برای آنان به ارمغان آورند. این فضاها به دانش‌آموزان اجازه می‌دهد تا در محیطی آرام و متمرکز، به مطالعه و تمرین بپردازند، و در عین حال از تعاملات اجتماعی و تفریحی در فضاهای عمومی مدرسه بهره‌مند شوند. این ترکیب میان فضاهای خصوصی و عمومی، باعث می‌شود که مدرسه نه تنها مکانی برای آموزش، بلکه فضایی برای رشد اجتماعی و عاطفی نیز باشد.
مدرسه روستای مودی با ترکیب فضاهای آموزشی و عمومی، محیطی فراهم می‌آورد که در آن یادگیری و زندگی روزمره به هم پیوسته‌اند. این مدرسه به دانش‌آموزان نشان می‌دهد که آموختن تنها در کلاس درس رخ نمی‌دهد، بلکه در تعامل با جامعه، در بازی‌ها، و در تجربه‌های روزمره نیز امکان‌پذیر است. این هم‌نشینی میان فضاها، حس همدلی و همکاری را میان دانش ‌آموزان و جامعه تقویت می‌کند و مدرسه را به قلب تپنده روستا تبدیل می‌نماید.