مدرسه‌ی دو کلاسه‌ی مودی
اعضا: روشنک فخری‌زاده، تانیا نجفی، محدثه سرمدی، زهرا حسینی منتور: محیا صادقی‌پور
رتبه‌ی دوم

طراحی مدرسه‌ی دو کلاسه در روستای مودی واقع در استان کردستان، بازتابی از تلاش برای ایجاد فضایی مناسب جهت تحصیل در یکی از مناطق محروم ایران است. این پروژه با در نظر گرفتن نیازهای ۱۵ پسر و ۲۵ دختر و نیز دو آموزگار که در نزدیکی مدرسه اسکان خواهند داشت، فراتر از فقط طراحی یک ساختمان آموزشی است؛ چرا که به مثابه‌ی نقطه عطفی برای بهبود شرایط آموزشی و اجتماعی روستا طراحی شده است. ایده‌ی اصلی این پروژه از تلاش‌های مستمر آقای هاشمی، معلم روستا، برای ایجاد محیطی مناسب برای تحصیل کودکان این روستا سرچشمه گرفته است. این کودکان تاکنون فضایی مناسب تحصیل نداشتند و محیطی که بتواند شوق یادگیری و رشد آن‌ها را تقویت کند، در دسترس آن‌ها نبود. طراحی این مدرسه تلاشی است برای فراهم آوردن چنین فضایی؛ فضایی که نه تنها نیازهای آموزشی را پوشش دهد، بلکه با احترام به محیط و اقلیم منطقه، به شکل طبیعی و آرام با بستر روستا پیوند بخورد.
روستای مودی در منطقه‌ای با توپوگرافی خاص و شرایط اقلیمی سرد قرار گرفته است. روستا در یک دره واقع شده، و مدرسه در ضلع جنوب غربی روستا و در دامنه کوه طراحی شده است. این انتخاب مکانی، فرصتی منحصر به فرد برای استفاده از اختلاف ارتفاع موجود و ترکیب ساختمان با طبیعت فراهم کرده است. این مدرسه به دلیل موقعیت قرارگیری‌اش امکان بهره‌گیر از نور شمال را داشته و اگرچه نور شمالی به لحاظ گرمایی ضعیف‌تر از نور جنوب است، اما نور ملایمی را فراهم می‌آورد که به تامین روشنایی کلاس‌ها کمک می‌کند. کوه به‌عنوان عایقی طبیعی در برابر بادهای سرد، پشت و اطراف ساختمان مدرسه را در بر می‌گیرد. مدرسه از ترکیب این ویژگی‌های اقلیمی بهره‌برداری می‌کند تا فضای داخلی بهینه و دلپذیری برای دانش‌آموزان فراهم شود.
یکی از ویژگی‌های خاص منطقه، وجود خطی از پوشش گیاهی در ضلع جنوبی روستا است که مدرسه در پشت همان مدار واقع شده است. این پوشش گیاهی به غنای بصری پروژه و ایجاد ارتباط با طبیعت کمک می‌کند. طراحی فضاهای باز مدرسه نیز به گونه‌ای انجام شده که دید مستقیم به این فضای سبز داشته باشد، تا کودکان بتوانند در زمان بازی و استراحت تماس خود را با طبیعت حفظ کنند. این ارتباط با طبیعت، به عنوان بخشی از رویکرد طراحی، به کودکان امکان می‌دهد که نه تنها از نظر آموزشی بلکه از لحاظ ذهنی و روحی نیز ارتباط عمیقی با محیط خود برقرار کنند.
در فرآیند طراحی این پروژه، استفاده از مصالح بومی و پایدار یکی از اصول کلیدی طراحی بود. با توجه به محدودیت‌های دسترسی به مصالح ساختمانی و هزینه‌های بالای حمل و نقل در مناطق کوهستانی، از مصالح بومی منطقه همچون سنگ و کاه‌گل مورد استفاده قرار گرفت. بدنه‌ی مدرسه که در دل کوه جا گرفته، از مصالح سنگی ساخته شده تا بافتی همگن با طبیعت کوهستانی اطراف داشته باشد و همزمان به صرفه‌جویی در مصرف انرژی کمک کند. استفاده از کاه‌گل به عنوان یک مصالح طبیعی و پایدار در ساخت، باعث افزایش عایق‌بندی حرارتی ساختمان شده است و در فصول سرد سال به حفظ گرمای داخلی کمک می‌کند.
سازماندهی فضایی این پروژه نیز به دقت بر اساس نیاز کاربران طراحی شده است. دو کلاس در طبقه‌ی اول و به صورت نیمه مدفون در دل کوه قرار گرفته‌اند. این طبقه به طور مستقیم به فضای باز و حیاط مدرسه متصل است. طبقه‌ی دوم مدرسه شامل دو فضای اقامتی برای معلمان است که به گونه‌ای طراحی شده‌اند که علاوه بر تامین نیازهای روزمره معلمان، حس آرامش و سکون را نیز برای آن‌ها فراهم کنند.
یکی از تصمیمات مهم در روند طراحی، بهره‌گیری از توپوگرافی طبیعی سایت بود. با توجه به اختلاف ارتفاع موجود در محل و شرایط سرد و کوهستانی منطقه، تصمیم گرفتیم که بخشی از ساختمان در دل کوه ببریم. این استراتژی به ما این امکان را می‌داد که با صرفه‌جویی در مصرف مصالح و انرژی، مدرسه‌ای مقاوم در برابر شرایط اقلیمی و همگام با محیط زیست ایجاد کنیم. قرار گرفتن بخشی از ساختمان در دل کوه، به عنوان یک عایق طبیعی عمل می‌کند که در فصول سرد سال باعث کاهش نیاز به گرمایش اضافی می‌شود. علاوه بر این، ساختار نیمه‌پنهان مدرسه در دل کوه با طبیعت اطراف هم‌خوانی بیشتری دارد و به نوعی به بخشی از چشم‌انداز طبیعی منطقه تبدیل می‌شود.
این ارتفاع، به نوعی باعث می‌شود که مدرسه به یک نقطه‌ی مرجع در روستا تبدیل شود و از نظر اجتماعی و فرهنگی نیز جایگاه ویژه‌ای پیدا کند. فضای باز مدرسه، که بین دو کلاس و دو فضای اقامتی معلمان قرار دارد، به عنوان محلی برای تعاملات اجتماعی، بازی و تفریح کودکان و همچنین برگزاری گردهمایی‌های روستایی طراحی شده است.
این پروژه تلاش می‌کند تا مدرسه را به یک فضای چندمنظوره تبدیل کند که علاوه بر آموزش، نقش مهمی در ارتقای سطح اجتماعی و فرهنگی روستا ایفا کند. از آنجایی که مدرسه در قلب زندگی اجتماعی روستا قرار دارد، تبدیل شدن آن به محلی برای فعالیت‌های جمعی می‌تواند به تقویت ارتباطات اجتماعی و ایجاد حس همبستگی در بین اهالی کمک کند.
این پروژه می‌تواند الگویی برای طراحی مدارس در سایر مناطق محروم ایران و جهان باشد. استفاده از مصالح بومی، طراحی پایدار و هماهنگی با اقلیم و طبیعت منطقه، از جمله رویکردهایی است که می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی در مناطق محروم کمک کند. مدرسه مودی، به عنوان نمادی از تلاش برای بهبود شرایط تحصیلی کودکان در این منطقه، فراتر از یک ساختمان آموزشی است. این مدرسه به کودکان این امکان را می‌دهد که در محیطی پایدار، زیبا و الهام‌بخش تحصیل کنند و به آینده‌ای بهتر امیدوار باشند.
در نهایت، این پروژه نشان‌دهنده قدرت طراحی در ایجاد تغییرات مثبت در زندگی افراد است. مدرسه مودی، به عنوان یک فضای آموزشی و فرهنگی، می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های آینده باشد و به آن‌ها کمک کند تا با اعتماد به نفس و انگیزه بیشتر به دنبال یادگیری و پیشرفت باشند. این پروژه یک مثال ملموس از تاثیر طراحی معماری در بهبود شرایط اجتماعی و فرهنگی مناطق محروم است؛ جایی که فضاهای آموزشی می‌توانند به مکان‌هایی برای ایجاد تغییرات پایدار و مثبت در جامعه تبدیل شوند.