مدرسهی دو کلاسهی کندال، ایدههای شایستهی تقدیر
مدرسهی دو کلاسهی فراز، ایدههای شایستهی تقدیرمدرسهی دو کلاسهی بومنگر، ایدههای شایستهی تقدیر
اعضا: آیلین وطندوست، نیلوفر اصل روستا، صدف حقیقی
منتور: محیا صادقی پور
این پروژه تنها یک مدرسه نیست، بلکه نمادی از همزیستی انسان با طبیعت و پاسخی به نیازهای چندگانه جامعه روستایی است. در محیطی که از امکانات اولیه محروم است، این مدرسه بهعنوان یک فضای چندمنظوره طراحی شده که علاوه بر آموزش کودکان، نیازهای اجتماعی و اقامتی را نیز برآورده سازد. این فضا نهتنها مکانی برای یادگیری و آموزش است، بلکه پناهگاهی برای معلمان و بستری برای تعاملات اجتماعی و فرهنگی جامعه نیز فراهم میکند. طراحی یک پلازای کوچک شهری نیز به جامعه محلی امکان میدهد تا در فضایی امن و دلپذیر گردهم آیند، گفتگو کنند و زندگی اجتماعی خود را توسعه دهند.
معماری این پروژه به گونهای طراحی شده که گویی ساختمان از دل طبیعت و زمین برآمده است. فرم “دستکند” این مدرسه، با محیط طبیعی پیرامون خود بهطور کامل هماهنگ شده و به جای مقابله با محیط، با آن درآمیخته است. این همزیستی نه تنها به زیباییشناسی پروژه افزوده است، بلکه به پایداری و دوام آن در برابر شرایط سخت محیطی نیز کمک کرده است. در این راستا، از سنگ بهعنوان یکی از متریالهای اصلی ساخت استفاده شده است. سنگ، که بهطور طبیعی در کوهستانهای منطقه کردستان یافت میشود، نهتنها به لحاظ زیباییشناختی با محیط کوهستانی هماهنگ است، بلکه به دلیل استحکام و مقاومت بالا، متریالی بسیار مناسب برای این اقلیم سرد و کوهستانی محسوب میشود.
سنگ در معماری این پروژه نقش بسیار مهمی ایفا کرده است. این استفاده گسترده از سنگ، هم برای زیباشناسی و هم برای پایداری حرارتی به کار گرفته شده است. سنگ، بهعنوان یک عایق طبیعی در برابر سرما عمل میکند و به کنترل دما در فصول سرد کمک میکند. این ویژگی در طراحی سیستمهای گرمایشی و تهویه مدرسه نیز نقش مهمی داشته است. استفاده از مصالح بومی مانند سنگ، علاوه بر کمک به کاهش هزینهها، موجب بهبود پایداری زیستمحیطی پروژه نیز شده است.
در کنار توجه به زیبایی و کارایی، طراحی پلکانی ساختمان، که با توپوگرافی کوهستانی منطقه هماهنگ شده است، نمایانگر ترکیب دقیق معماری با شرایط محیطی و فرهنگی منطقه است. این طراحی بهویژه در مناطق مرتفع و کوهستانی، مانند کردستان، که دارای شیبهای تند و ناهموار است، به ساختاری طبیعی و هماهنگ با طبیعت منجر شده و به بهبود تهویه و استفاده بهینه از نور طبیعی کمک میکند. این سازه به جای آنکه خود را بهعنوان عنصری جدا از محیط معرفی کند، تلاش کرده است تا بخشی از طبیعت باشد. بهطوریکه از دید بیننده، ساختمان بخشی از چشمانداز طبیعی پیرامون به نظر میرسد. این طراحی پلکانی، نهتنها جنبه زیباییشناختی دارد، بلکه باعث شده تا فضاهای مختلف ساختمان با یکدیگر ارتباط ارگانیک برقرار کنند. این فضاها در سطوح مختلف بنا قرار گرفتهاند، که از طریق پلهها و مسیرهای ارتباطی به هم متصل میشوند. چنین طراحیای باعث میشود تا کاربران مدرسه و معلمان، در هنگام حرکت در فضاهای داخلی و خارجی، همواره ارتباطی نزدیک با طبیعت پیرامون خود داشته باشند.
یکی از عناصر مهم دیگر در این پروژه، حوضچهای است که در ساختار معماری مدرسه جای گرفتهاند. این حوضچه نه تنها بهعنوان منبع آبیاری گیاهان استفاده میشوند، بلکه با طراحی مناسب، امکان تصفیه آب و استفاده از آن برای آشامیدن را نیز فراهم میکنند. وجود صدای آب در فضاهای مختلف مدرسه، حسی آرامشبخش و تجربهای نزدیکتر از طبیعت را به کاربران ارائه میدهد. این تجربه، حس شنوایی را درگیر کرده و به افراد کمک میکند تا ارتباطی عمیقتر با محیط طبیعی پیرامون خود برقرار کنند. حوضچهی آب علاوه بر جنبههای زیباشناختی و روانشناختی، در مدیریت منابع آبی نیز نقش مهمی ایفا میکنند. با توجه به بحران کمبود آب در کشور و تغییرات اقلیمی که در سالهای اخیر شدت یافته است، استفاده بهینه از آب و مدیریت آن در این پروژه اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
در این راستا، سیستمهایی برای جمعآوری و ذخیره آب باران در این مدرسه تعبیه شده است. این سیستمها از طریق کانالهای ویژهای، آب باران را به حوضچهها هدایت میکنند تا ذخیره شود و در زمانهای نیاز، مانند فصول خشک، برای آبیاری و استفادههای دیگر مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
این پروژه به بحران کمبود آب و تغییرات اقلیمی که از مسائل عمده سالهای اخیر در ایران است نیز توجه ویژهای داشته است. به همین منظور، از الگوی قناتهای باستانی الهام گرفته شده که قرنها پیش در مناطق خشک ایران برای مدیریت آب به کار میرفتند. این الگو در این پروژه به شکل کانالهای عمودی برای جمعآوری آب باران و هدایت آن به کاریزهای افقی به کار رفته است. این سیستم نه تنها به مدیریت منابع آبی کمک میکند، بلکه به عنوان یک عنصر زیباشناختی، فضایی جذاب و نمادین از پیوند انسان و طبیعت ایجاد میکند. در طراحی این سیستم، از فصول مرطوب برای جمعآوری و ذخیرهسازی آب استفاده شده است تا آب مورد نیاز در فصول خشک و سالهای کمباران تامین شود. این راهکار به کاهش اضطراب ناشی از کمبود منابع آبی کمک کرده و به این پروژه جنبهای از معماری پایدار میبخشد.
در نهایت، این پروژه نمادی از توانایی انسان در ایجاد همزیستی پایدار با طبیعت است. از دل زمین برآمده و به آن بازمیگردد، همانند درختی که ریشههایش در خاک فرو رفته و شاخسارش به سوی آسمان بلند شده است. این مدرسه با استفاده از منابع بومی و طبیعی، مانند سنگ و آب، توانسته است نمونهای از معماری پایدار باشد که به نیازهای جامعه و محیط زیست پاسخ دهد.
مدارک فنی
مطالب مرتبط
