1. Where Earth Remembered: An Axis of Heritage and Hope

پیشنهادی برآمده از حافظه‌ی جمعی پس از زلزلهٔ ۱۳۸۲؛ روایتی تازه از ارگ بم و الگوی بازار تاریخی که برای آینده‌ی شهر، محوری فرهنگی–گردشگری را تصویر می‌کند.

نام پروژه: جایی که زمین به یاد می‌آورد: محوری از میراث و امید
معمار: علی نعمتی، مسعود نعمتی و نسترن تهرانی – Eade Va Ejra
دسته: Future Project – Competition Entries
رتبه: Category Winner (رتبه نخست)
موقعیت: بم، ایران
شرکت معماری: ایده و اجرا
زیربنای ناخالص: ۳۰۰٬۰۰۰ متر مربع
تیم طراحی: بیتا اسماعیلی، صبا رستم‌نژاد، آذین خنساری، رکسانا خانی‌زاد، الناز عابدی، نسترن نمور، یاسمن نعمتی، ساناز عباسیان
کارفرما: منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم
مهندسی: تیم ایده و اجرا
طراحی منظر: تیم ایده و اجرا

وب‌سایت: www.eadevaejra.com
ایمیل: international@eadevaejra.com 
ایمیل معماران اصلی: a.nemati@eadevaejra.com 

—————————————————————————————————————–

پس از زلزله ویرانگر سال ۲۰۰۳ در بم، ایران، تلاش‌های بازسازی هویت شهری و فرهنگی شهر را که حول محور نمادین ارگ بم شکل گرفته بود، احیا کرد. اکنون در آستانه مرحله‌ای تازه از رشد، یک محور فرهنگی–توریستی–تجاری پیشنهادی، بازار سنتی ایرانی را بازتفسیر می‌کند و از بازار کرمان و ارگ بم الهام می‌گیرد. این طرح با در نظر گرفتن اقلیم سخت بم، شامل سرمایش غیرفعال، فضاهای سایه‌دار و پوشش گیاهی مقاوم به خشکی است و با هدف بازگرداندن زندگی مدنی از طریق یک ستون فقرات شهری مقاوم و میراث‌محور طراحی شده است. در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۳، زلزله‌ای ویرانگر شهر بم را در استان کرمان در جنوب شرقی ایران لرزاند. این رویداد تراژیک جان حدود ۶۰ هزار نفر از ساکنان را گرفت. در حالی که ارگ بم – بزرگ‌ترین سازه خشتی جهان – آسیب جدی دید، بخش‌هایی از آن همچنان پابرجا ماند و به‌عنوان نمادی عمیق از هویت تاریخی و فرهنگی شهر به حیات خود ادامه داد. در پی این فاجعه، تلاش‌های گسترده ملی و بین‌المللی برای بازسازی شهر آغاز شد. ابتکارات بازسازی شامل نهادهای دولتی، بخش خصوصی و سازمان‌های بشردوستانه بود و در طول سال‌ها بخش‌های بزرگی از بافت شهری احیا شد. اگرچه بیشتر شهر به تلی از خاک بدل شده بود، حضور ماندگار ارگ الهام‌بخش و کاتالیزوری برای احیای روح معماری و فرهنگی بم شد. مراحل اولیه بازسازی، بر احیای زیرساخت‌های حیاتی، ساختمان‌های عمومی و واحدهای مسکونی تمرکز داشت تا اطمینان حاصل شود که ساکنان آواره به تدریج می‌توانند به زندگی عادی بازگردند. هم‌زمان، توجه راهبردی به ایجاد تأسیسات خودروسازی معطوف شد تا اشتغال محلی و تاب‌آوری اقتصادی تقویت شود. اکنون، بیش از دو دهه بعد، بم وارد مرحله‌ای تازه از رشد فضایی و بازآفرینی معماری شده است. در قلب این توسعه، پیشنهاد ایجاد یک محور فرهنگی–توریستی–تجاری به‌عنوان ستون فقرات شهری جدید قرار دارد. با توجه به میراث هزاران‌ساله بم، طراحی پروژه احترام عمیقی به ریشه‌های معماری و هویت فرهنگی منطقه دارد و پیوندی احساسی و نمادین میان مردم و محیط ساخته‌شده ایجاد می‌کند. هندسه خطی سایت پروژه به‌طور طبیعی امکان بازتفسیر در قالب بازار سنتی ایرانی را فراهم می‌کند؛ گونه‌ای معماری که به‌شدت در حافظه فرهنگی منطقه جای گرفته است. طراحی مستقیماً از بازار تاریخی کرمان – یکی از نمونه‌های شاخص این الگو – الهام می‌گیرد و هم‌زمان زبان فضایی و شکلی پروژه، عناصر ارجاعی به ارگ بم دارد و حس آشنایی و تداوم را برای کاربران تقویت می‌کند. بافت ساخته‌شده به‌طور عمدی دانه‌ریز است و سلسله‌مراتبی عادلانه را دنبال می‌کند که یادآور تحول ارگانیک بازارهای سنتی است. در پاسخ به اقلیم بسیار گرم و خشک بم – که اغلب در بیشتر سال از ۴۵ درجه سانتیگراد فراتر می‌رود – طراحی اقلیمی غیرفعال در اولویت قرار دارد. عناصری چون رواق‌های سایه‌دار، بادگیرها، تراکم بالای بافت شهری و جانمایی هوشمندانه احجام، آسایش حرارتی طبیعی را در طول روز فراهم می‌سازد. با ادامه میراث بم به‌عنوان «شهر-باغ»، پروژه نخل‌های مقاوم به خشکی را در طراحی ادغام می‌کند تا هم پیوستگی زیرساخت سبز تضمین شود و هم به سرمایش خرداقلیم و کیفیت محیط شهری کمک کند. بخش‌هایی از ساختمان‌ها به‌طور نیمه‌مدفون در زمین قرار گرفته‌اند تا سایه گسترده‌تری ایجاد کنند و مصرف انرژی به حداقل برسد. آب‌نماهایی که به‌طور راهبردی در نزدیکی فضاهای سایه‌دار جانمایی شده‌اند، آسایش فضایی را ارتقا می‌دهند و تجربه حسی از زندگی و تجدید حیات ایجاد می‌کنند. این محور جدید شامل ترکیبی پویا از کاربری‌های فرهنگی، تجاری، مهمان‌نوازی و عمومی است. پروژه به‌مثابه یک سیستم شهری زنده و تنفس‌کننده تصور شده است – کاتالیزوری برای بازگرداندن زندگی مدنی و بازتفسیر روایت کهن بم. شهری که برای هزاران سال با سه عنصر پایدار تعریف شده است: باغ، آب و سایه.

2. Digikala Flagship Store

نخستین فروشگاه آفلاین دیجی‌کالا؛ تجربه‌ای که خرید را از سطح دیجیتال به فضایی مجسمه‌گون، تعاملی و حس‌پذیر می‌برد—ترکیبی دقیق از Craft و Digital Fabrication.

معمار: MARZ Design and Architecture
دسته: Interiors – Retail
رتبه:  Category Winner (رتبه نخست)
موقعیت: تهران، ایران
معمار مسئول: هومن طالبی
کشور معمار: بریتانیا
کارفرما: گروه تجارت الکترونیک دیجی‌کالا
تاریخ تکمیل پروژه: ۱۶/۰۵/۲۰۲۴
دسته‌بندی: طراحی داخلی – فروشگاه (WAF Interiors: Retail)

————————————————————————————————–

معرفی پروژه و مفهوم

ورود تجارت الکترونیک به عرصه‌ی فروشگاه‌های فیزیکی، روندی رو به رشد است که با تغییر نگرش دوران اوایل قرن بیست‌ویکم درباره دیجیتالی شدن کامل کسب‌وکارها همراه شده است. دیجی‌کالا، بزرگ‌ترین پلتفرم تجارت الکترونیک ایران و منطقه خاورمیانه با بیش از ۳۰ میلیون بازدیدکننده منحصربه‌فرد ماهانه، اکنون گام به عرصه فروش حضوری گذاشته است. با وجود سهم محدود تجارت الکترونیک در بخش کلی فروش موبایل، یکی از اصلی‌ترین حوزه‌های کسب‌وکار دیجی‌کالا، این حضور فیزیکی فرصت بزرگی برای توسعه تجربه مشتریان فراهم می‌کند.

ویژگی‌های طراحی

• خلق تجربه‌ای نوآورانه از سفر مشتری که با فضاهای چندحسی و تعاملی بازتعریف شده است.
• سه ساختار استوانه‌ای از سقف آویزان شده‌اند که به عنوان «درگاه‌های تجربه» مشتریان را به تعامل مستقیم و زنده با محصولات دعوت می‌کنند.
• پروجکشن‌های تعاملی روی دیوارها، کالاهای انتخاب شده را شناسایی کرده و اطلاعات اختصاصی و نحوه استفاده از آنها را به صورت جذاب نمایش می‌دهند.
• ساختار مارپیچی پایه‌های نمایش کالا، جریان بازدید را طبیعی و پویا می‌کند و بخش‌های مختلف فروشگاه را به شکلی شبیه به تجربه کاربری فروشگاه آنلاین به هم مرتبط می‌سازد.
• تضاد چشمگیر بین کف و سقف، که هر دو فراتر از مرزهای سنتی خود امتداد یافته‌اند، فضا را به محیطی مجسمه‌گون و غوطه‌ور تبدیل کرده است.
• برخلاف روند رایج شفافیت کامل که معمولاً باعث یکنواختی و احساس نظارت می‌شود، طراحی فروشگاه فضایی برای کشف و کنجکاوی خلق کرده که دیدی کامل و بی‌پرده به تمامی بخش‌ها فراهم می‌آورد.
• تلفیق هنرمندی محلی با فناوری ساخت دیجیتال، با استفاده از تکنیک‌های سنتی و فناوری‌های پیشرفته برای اجرای دقیق و هماهنگ.

خلاصه

فروشگاه پرچمدار دیجی‌کالا، پلی نوآورانه میان دنیای دیجیتال و فروش حضوری است که تجربه خرید را فراتر از صرفاً انتخاب کالا به فضایی چندحسی، تعاملی و پر از کشف تبدیل می‌کند. این پروژه نمونه‌ای برجسته از تلفیق فناوری دیجیتال، معماری نوین و هنر محلی است که بازتعریفی مدرن از تجربه فروشگاه‌های فیزیکی به شمار می‌رود.

 3. Quartet of Learning

چهار مدرسه در پیوندی نرم و پیوسته؛ تلاشی برای بازتعریف ارتباطات آموزشی در بستری اقلیمی و فرهنگی، دور از تفکیک‌ها و گسست‌های رایج.

نام پروژه: چهارگانه یادگیری (Quartet of Learning)
معماران: استودیو MARZ Design and Architecture و ARSH4D STUDIO
معمار مسئول: هومن طالبی
کارفرما: سازمان پیشگامان فردای سبز دیلم
موقعیت پروژه: بندر دیلم، ایران
سال: ۲۰۲۵

——————————————————————————-

گفتگوی فضایی چهار مدرسه در بستر جداسازی و پیوستگی

«چهارگانه یادگیری» مجموعه‌ای آموزشی است متشکل از چهار مدرسه که به‌صورت درهم‌تنیده در یک سایت جای گرفته‌اند: دبستان و دبیرستان برای دختران و پسران. در شرایطی که جداسازی فیزیکی سختگیرانه بین مدارس دخترانه و پسرانه الزام است، معماری این پروژه نه به تقویت جدایی، بلکه به نرم و هوشمندانه‌ترین شکل ممکن به کاهش این مرزها می‌پردازد، بدون آنکه قوانین را نقض کند.

مرزها درهم می‌شکنند، ارتباط‌ها ساخته می‌شوند

سازماندهی پروژه با در نظر گرفتن چهار مدرسه، به شکل یک کل متحد صورت گرفته اما عملکرد هر بخش جداگانه است. محدودیت‌های فضایی به فرصتی برای نزدیکی، تبادل و دید متقابل تبدیل شده‌اند. گروه‌های سنی در هر جنسیت (دبستان و دبیرستان) در مقابل هم قرار گرفته‌اند تا پیوستگی و پیوسته‌گی مراحل آموزشی حفظ شود.

حیاط‌ها و گذرگاه‌های نرم، نماد مقاومت آرام

فضاهای باز به جای یک فضای وسیع و مرکزی، به حیاط‌های کوچک و در هم تنیده تجزیه شده‌اند که توسط راهروهای سایه‌دار و خمیده به شکل حرف S به هم متصل می‌شوند. این فضاهای واسط، امکان یادگیری غیررسمی، حرکت آزاد و مشاهده را فراهم می‌کنند؛ نوعی «رقص فضایی» که به شکلی زیرپوستی با جداسازی مقابله می‌کند.

یادگیری فراتر از کلاس

آموزش در گذرگاه‌های نیمه‌باز که به گالری‌های موضوعی تبدیل شده‌اند جریان می‌یابد؛ فضاهایی با محوریت علوم و فناوری، ریاضیات و هندسه، و هنر که پروژه‌ها و آزمایش‌ها را به نمایش می‌گذارند و تجربه یادگیری مداوم و تعاملی را به کل مجموعه منتقل می‌کنند.

فضاهای مشترک، رشد جمعی

کتابخانه‌ها و کارگاه‌ها بین مدارس ابتدایی و متوسطه مشترک‌اند تا همکاری بین سطوح آموزشی تقویت شود. ارتباطات بصری میان فضاها با حیاط‌های مجاور افزایش یافته است. طراحی انعطاف‌پذیر با مبلمان متحرک و فضاهای نیمه‌باز، امکان سناریوهای یادگیری پویا را فراهم می‌کند. کلاس‌ها با جداکننده‌های قابل جابجایی تفکیک شده‌اند تا امکان تغییر چیدمان و تنظیمات آموزشی متفاوت فراهم گردد؛ فضایی که به معلمان و دانش‌آموزان اجازه می‌دهد فعالانه محیط یادگیری خود را شکل دهند.

ورزش و اجتماع؛ پیوند مدرسه و شهر

فضاهای ورزشی مرکزی نه‌تنها پاسخگوی نیازهای آموزشی هستند بلکه پس از ساعات مدرسه، به روی جامعه باز می‌شوند و نقش مهمی در ایجاد پیوند میان مجموعه آموزشی و بستر شهری ایفا می‌کنند.

پروژه «چهارگانه یادگیری» نمونه‌ای برجسته از معماری معاصر است که چگونه می‌توان محدودیت‌های قانونی و فرهنگی را با خلاقیت و طراحی هوشمندانه به فرصتی برای ایجاد فضاهای انسانی، پویا و در عین حال پایبند به ارزش‌ها تبدیل کرد.

4. Shahrzad Mixed-Use Building

پروژه‌ای برخاسته از پژوهشی دو‌ماهه بر کمبود فضاهای باکیفیت ویژهٔ زنان؛ بنایی که بر کالبدی ازپیش‌ساخته فرود آمد و برای احیای ارزش فضایی، ۱۲۰۰ مترمربع از حجمش فرو ریخته شد تا خلأیی معنادار پدید آید. مجموعه‌ای برای آسایش و رفاه زنان—از سالن ورزشی و زیبایی تا استخر، گالری‌ها و فضاهای فرهنگی—جایی که پنج طبقهٔ بالایی تنها به زنان اختصاص دارد.

نام پروژه: ساختمان چندمنظوره شهرزاد
معمار: استودیو معماری بوزگان
معمار مسئول: حامد بدری‌احمدی
کارفرما: شرکت سَکاف
موقعیت پروژه: تهران، ایران
سال شرکت: ۲۰۲۵
اعتبارات تصویری: استودیو دید / استودیو معماری بوزگان

————————————————————————————-

بازآفرینی فضایی زنانه در کالبد شهری معاصر

ساختمان شهرزاد حاصل دو ماه پژوهش و مطالعه‌ی امکان‌سنجی در یکی از قطب‌های شهری تهران است؛ پژوهشی که به کمبود فضاهای با کیفیت ویژه‌ی بانوان در کشور پی برد. بسیاری از فضاهای موجود برای زیبایی، ورزش و فعالیت‌های فرهنگی زنان، عموما موقتی، اجاره‌ای و فاقد طراحی اختصاصی هستند. در این پروژه، شرایط متفاوتی وجود داشت: ساختار اسکلت ساختمان پیش از ورود معماران اجرا شده بود و هیچ‌گونه بازشو یا فضای خالی در طرح اولیه لحاظ نشده بود. طی گفتگو با کارفرما، تصمیم جسورانه‌ای گرفته شد: تخریب ۱۲۰۰ مترمربع از بنای موجود به‌منظور خلق فضای خالی باارزش برای طراحی بهتر و ارتقای کیفیت معماری.

فضایی برای آسایش، تعامل و خودبیان‌گری زنان

پروژه به‌گونه‌ای طراحی شد تا مجموعه‌ای منسجم از فضاهای ورزشی، فرهنگی و رفاهی را در خود جای دهد: سالن ورزشی، آرایشگاه، استخر، گالری‌های هنری و فضاهای فرهنگی. سه طبقه‌ی نخست ساختمان به‌صورت عمومی قابل استفاده است، اما پنج طبقه‌ی فوقانی به‌صورت کاملا مجزا و ویژه بانوان طراحی شده‌اند؛ پاسخی هوشمندانه به شرایط فرهنگی ایران که در آن، مشارکت هم‌زمان زنان و مردان در برخی فعالیت‌ها ممکن نیست.

در نتیجه، ساختمان شهرزاد دارای دو ویژگی شاخص در طراحی خود است:

1. فرم‌های منعطف و زنانه
2. احجام هندسی و مکعبی

پوسته‌ای رنگین برای روایتی بی‌مرز از درون و بیرون

شاخص‌ترین بخش طراحی، پوسته‌ی رنگین و زنده‌ی نماست؛ نمایی که نه‌تنها بیان‌گر هویت فرهنگی و زنانه‌ی پروژه است، بلکه در تعامل مستقیم با شرایط اجتماعی و اقلیمی قرار دارد. این نما از بیش از ۱۴۰۰۰ مثلث در ۸ رنگ متفاوت و ۵ الگوی شفافیتی (پانچ) ساخته شده است؛ پوسته‌ای که همچون شالی رنگین به دور طبقات فوقانی پیچیده شده و تا فضای داخلی شکاف مرکزی امتداد می‌یابد. این پیوستگی، مرز میان داخل و خارج را محو کرده و ساختمان را به رویدادی جاری و ممتد بدل می‌سازد.

الهام از جامه‌های سنتی زنان ایران

طرح نما برگرفته از پوشش سنتی زنان ایران است؛ لباس‌هایی با رنگ‌های سرزنده و ساختار لایه‌لایه. پس از تحلیل فرم‌ها و رنگ‌های رایج در مناطق مختلف ایران، رنگ قرمز به‌عنوان رنگ غالب انتخاب شد و طیف رنگ‌های نما بر اساس فراوانی و محبوبیت در فرهنگ پوششی زنان ایرانی چینش یافت. در پس این پوسته‌ی هوشمند، تمامی فضاها از نور طبیعی بهره‌مندند. شفافیت‌های تعبیه‌شده در پوسته، نور را فیلتر کرده و تعادلی چشم‌نواز میان خلأ و ماده ایجاد می‌کنند.

نقطه‌ی آغازی برای بازتعریف جایگاه زنان در فضاهای شهری

ساختمان شهرزاد نخستین مرکز خرید و مجموعه خدماتی در ایران است که به‌طور ویژه برای زنان طراحی شده و می‌تواند نقطه‌ی عطفی در مسیر تحولات مثبت اجتماعی در آینده باشد. طراحی آن نه‌تنها تلاشی در جهت خلق فضاهای اختصاصی برای زنان است، بلکه پیامی روشن برای بازاندیشی نقش جنسیت در معماری معاصر ایران به همراه دارد.

شایان ذکر است که این پروژه در حال حاضر در مرحله‌ی ساخت قرار دارد.