کتابخانه و مسجد حیکما

اثر یاسمن اسماعیلی و مریم کامارا

دانداجی روستایی است با آب و هوایی گرم و خشک در غرب کشور نیجر با جمعیت بسیار جوان 3000 نفری، نرخ سواد پایین و درصد بالایی از آسیب پذیری اقتصادی. مدرسه‌ی ابتدایی و راهنمایی دانداجی نه تنها برای خود روستا بلکه برای 5 روستای اطراف آن تنها محل کسب سواد است و تنها دبیرستان منطقه در حال حاضر در این روستا در حال ساخته شدن است. دلیل پدید آمدن پروژه‌ی حیکما این بود که ما مطلع شدیم مسئولین دانداجی تصمیم به تخریب مسجد قدیمی روستا برای ساخت مسجدی بزرگ‌تر دارند. مسجد خشتی دانداجی که توسط معمار سنتی، الحاجی فارکه بارمو حدود 50 سال پیش ساخته شده است دارای معماری قابل توجه‌ای در منطقه است. ما به مسئولین روستا پیشنهاد دادیم که مسجد قدیمی را حفظ و بازسازی کنیم تا بنا، به عنوان نمونه‌ای از معماری سنتی نیجر حفظ شود. مسئولین روستا با این پیشنهاد در صورت ساخت مسجدی جدیدتر در مجاورت مسجد قدیمی موافقت کردند. برای تعیین کاربرد مسجد قدیمی، اهالی روستا به کارگاه‌هایی برای بحث و برنامه‌ریزی دعوت شدند. برای دانش‌آموزان داشتن فضایی برای خواندن، یاد گرفتن و بازی در اولویت بود. معلمان مدرسه احتیاج به فضاهایی برای درس خواندن گروهی دانش‌آموزان داشتند و زنان روستا علاقمند به مکانی برای برگزاری کلاس‌های سوادآموزی و حسابداری و کارگاه‌های صنایع دستی و پرورش محصولات کشاورزی بودند. پس از آن، برنامه فیزیکی جامعی برای طراحی مجموعه به وجود آمد. پروژه‌ی حیکما با الهام از نمونه‌های تاریخی مسجد و کتابخانه که به نام بیت‌الحکمه یا خانه‌ی دانش مشهور بوده‌اند طراحی شده است. کتابخانه‌ی جدید شامل فضاهایی برای یادگیری، کلاس‌های آموزشی و بازی است و مسجد جدید فضایی انعطاف‌پذیر برای تبادل اجتماعی در روستا به وجود آورده است. مسجد جدید با الهام از مساجد تاریخی منطقه طراحی شد. دیوارهای بلند، سقف گنبدی، و ورودی‌ها و دریچه‌های عمودی نورپردازی در چهار نمای هر دو فضا امکان تهویه‌ی چهارفصل را در بنا به وجود آورده است. برای بازسازی مسجد قدیمی از معماران سنتی اصلی بنا دعوت به همکاری شد. با همکاری معماران سنتی و آجرکارانی از شهر نیامی، فضایی برای تبادل اطلاعات سنتی و مدرن پدید آمد و رو ش‌های جدیدی برای ایمن‌سازی خشت و حفظ آن در برابر رطوبت اعمال شد. مصالح اصلی استفاده شده برای ساخت بنای جدید خشت خام فشرده است که از خاکی برداشت شده در نزدیکی سایت ساخته شده است که با ظرفیت گرمایی قابل ملاحظه، تاثیر بسزایی در خنک نگه داشتن فضاها در برابر گرمای تند استوایی دارد. برای ساخت فضاهای جدید کتابخانه نیز از فولاد بازیافتی تولید شده در منطقه استفاده شد. میزها و صندلی‌ها، پارتیشن‌ها و چرا غ‌های کتابخانه و مسجد نیز با استفاده از صنایع دستی منطقه و توسط اهالی طراحی و ساخته شدند.

معماری معاصر جهان: عمومی

_______________________________________

نام پروژه: مجموعه فرهنگی حیکما / عملکرد: فرهنگی
دفتر طراحی: استودیو چهار (تهران، ایران)، آتلیه ماسومی( نیامی، نیجر)
معماران: یاسمن اسماعیلی، مریم کامارا
آدرس پروژه: روستای دانداجی در نیجر
مساحت زمین-زیربنا: 2243 متر مربع / کارفرما: روستای دانداجی
تاریخ پایان ساخت: 1397
عکاسی پروژه: جیمز ونگ
ایمیل: Info@studiochahar.com
اینستاگرام: studiochahar
جوایز: تندیس طلای خاورمیانه و آفریقا Lafarge Holcim در سال 1396
تندیس نقره جهانی Lafarge Holcim در سال 13

مدارک فنی

سرای مهراز اثر استودیو معماری آرانی-انسی