کاخ و باغ جیان فو، پکن، چین ترجمه­‌ی آبتین گلکار

دفاتر معماری «تساو و مک­کاون» و «پی» با همکاری یکدیگر
کار معماری داخلی بخش بازسازی­‌شده‌­ای از شهر ممنوعه را به انجام رساندند.

کاخ و باغ جیان فو (که در زبان چینی به معنای «شادی جاودان» است) مجموعه‌­­ای است در گوشه‌­­ی شمال غربی شهر ممنوعه در پکن، که در سال 1923 در آتش سوخت. نُه پاویون و سایر سازه‌­­های پیرامون حیاط‌ها که با گذرگاه‌هایی به هم متصل می‌­­شدند، در سال 1740 برای شیان لونگ، امپراتوری از خاندان شینگ ساخته شده بود. او در این مجموعه کاخ‌ها به مساحت 72/0 کیلومتر مربع (که امروزه به واسطه‌­­ی 800 سازه‌­­ی چوبی خود شهرت دارد) به دنبال خلوتگاهی می‌­­گشت تا در آن، از دغدغه‌­­های دربار استراحت کند. پس از به قدرت رسیدن سون یات سن در سال 1911، و پس از آتش‌­­سوزی، اقدامی برای جبران صدمات واردشده به عمل نیامد تا آنکه در اواسط دهه‌­­ی 1990، بنیاد میراث چین که سازمانی غیرانتفاعی است و به وسیله‌­­ی رئیس شرکت ساختمانی هنگ‌­­کنگی هانگ لونگ اداره می‌­­شود، با همکاری موزه‌­­ی سرپرست کاخ‌های شهر ممنوعه، کار پرزحمت بازسازی آن را بر عهده گرفت.
پروژه علاوه بر کندوکاو در بایگانی‌ها و مطالعه‌­­ی عکس‌ها و طرح‌ها و نقاشی‌های قدیمی، متضمن به خدمت گرفتن سنگ‌تراشان، نجاران، کاشی‌­­کاران و نقاشانی بود که از هنرها و فنون ساختمانی سده‌­­ی هجدهم آگاهی داشته باشند. مسائلی که همچنان باقی می‌­­ماند، عبارت بود از کاربردهای جدید بنا و همچنین طراحی فضاهای داخلی آن. از این رو در سال 2004 فصل تازه‌­­ای در بازسازی این مجموعه گشوده شد و مدیر پروژه به کالوین تساو از دفتر معماری «تساو و مک‌­­کاون» در نیویورک مراجعه کرد. تساو در جریان پیشرفت کار طراحی داخلی، از شعبه‌­­ی شرکت «پِی» در پکن تقاضای همکاری کرد. نیازی به گفتن نیست که برگزاری المپیک و طرح بازسازی سراسری شهر ممنوعه، نیز بر زمان‌­­بندی پروژه تأثیر می‌­­گذاشت.
کارفرمایان در طلب آن بودند که سازه‌­­های مختلف مجموعه برای کاربردهای خاصی مانند نمایشگاه‌ها و برگزاری مراسم مختلف حفظ شود. در اینجا مقامات، حامیان مالی و پژوهشگران، می‌­­توانند در محوطه‌­­ای جدا از 7 میلیون نفری که سالانه وارد شهر ممنوعه می‌­­شوند، گرد آیند. معماران عمده‌­­ی تلاش خود را به چهار ساختمان معطوف داشتند (البته اگر دو سازه‌­­ی دستشویی عمومی و انبارها را به حساب نیاوریم): سازه‌­­ی اصلی به مساحت 1000 متر مربع که پاویون «بهار دیرپا» نام دارد و برای مراسم مهم و ضیافت‌های بزرگ از آن استفاده می‌­­شود؛ تالار «فضایل جاودان» که فضایی چند منظوره است به مساحت 230 متر مربع؛ اتاق کوچک پذیرش به مساحت 45 متر مربع در برج کوچک «ابرهای خوش‌­­یمن»؛ و موزه‌­­ای به مساحت 340 متربع در پاویون «خلوت آرام». گروه معماری همچنین می‌‌بایست عناصر سیستم‌های سرمایشی، گرمایشی، نورپردازی و لوله‌­­کشی را به شکلی نامحسوس در همه‌­­ی این فضاها تعبیه می‌­­کرد.
معماران احساس می‌­­کردند طراحی داخلی فضاها باید به گونه‌­­ای کاملاً متفاوت با بازسازی بیرونی بنا انجام شود؛ عملکرد فضاها دچار تغییرات قابل ملاحظه‌­­ای شده بود و بیشتر آنها می‌­­بایست برای فعالیت‌های مختلفی انعطاف‌­­پذیری داشته باشند. تساو همچنین از بازسازی فضا به شکل اولیه‌­­ی آن، اکراه داشت و رویکرد مدرنی را در پیش گرفت که در آن، طراحی و معماری داخلی، مکمل سازه‌­­های رنگارنگ و پرنقش و نگار بودند. معماران، تالار اصلی و پاویون بهار جاودان را به گونه‌­­ای طراحی کردند که به روشنی بر این جدایی فضاهای درونی/ بیرونی تأکید نشان دهند. آنها از رنگ‌های ملایمی بهره جستند که در تقابل با رنگ‌های تند و زنده‌­­ی بیرون قرار می‌­­گرفت و پلکان حجیمی از چوب گردو در بنا تعبیه کردند که بازدیدکنندگان را به طبقه‌­­ی سوم می‌­­برد، جایی که آنان می‌­­توانستند چشم‌­­اندازهایی از بقیه‌­­ی شهر ممنوعه را نیز تماشا کنند. طبقه‌­­ی دوم پاویون، تجهیزات تأسیساتی را در خود جای داده و در طبقه‌­­ی نخست که مراسم و ضیافت‌ها در آن برگزار می‌­­شود، معماران کف جدیدی طراحی کردند که روی کف اولیه‌­­ی بنا شناور است (این کف اولیه از معدود عناصری است که از آتش‌­­سوزی سال 1923 بر جا مانده بود). برای بارزتر نشان دادن این تصمیم، آنان حفره‌­­های شکاف‌­­مانندی دور ستونها و در گرداگرد خانه به وجود آوردند که بیننده می‌­­تواند از میان آنها نیم‌­­نگاهی به کف اصلی بنا بیندازد.
گروه طراحی موزه‌­­ی پاویون «خلوت آرام» را نیز به گونه‌­­ای انعطاف‌­­پذیر طراحی کرد تا برای انواع نمایشگاه‌های متغیر قابل استفاده باشد. گذشته از راه‌­­اندازی سیستم‌های تهویه‌­­ی مطبوع معمول، معماران نرده‌­­ها، حائل‌های مشبک، کفپوش‌ها و لوازم نورپردازی را به صورت سفارشی ساختند و با دقت، الگوی رنگی ملایمی را برای آنها انتخاب کردند. تالار چندمنظوره‌­­ی «فضایل جاودان» نیز تقریباً با همین مجموعه‌­­ی عناصر، تجهیز شده و مبلمان آن، حس و حالی نیرومند از چین مدرن را به بیننده القا می‌­­کند.
گفت‌­­وگوی آگاهانه‌­­ای که میان گذشته و حال برقرار شده است، به ویژه در پاویون اصلی جلوه‌­­ی بسیار مؤثری پیدا می‌­­کند. حال و هوای پیراسته‌­­ی مدرنیستی و فضاهای شناور، بدون هیاهو بینندگان را به تحسین هنرهای دستی و ویژگی‌های چشمگیر عناصر جدید بنا برمی‌­­انگیزد.