مرمت و احیای خانه‌­ی تاریخی دُرمیانی

خانه­‌ی تاریخی دُرمیانی

خانه­‌ی تاریخی دُرمیانی مربوط به اواسط دوران قاجار بوده و در شهر اصفهان، محله‌­ی بیدآباد، کوچه‌­ی شهید مقراض­گر، به شماره‌­ی 13013 در تاریخ 1384/05/22 به ثبت ملی رسیده است. این بنا که یکی از مجموعه خانه‌­های تاریخی مربوط به سادات دُرمیانی می‌­باشد که دارای شاه‌­نشین سه دری، حوض­‌خانه و چندین اتاق در جبهه‌­ی شرقی، غربی و جنوبی است. در دوران پهلوی جبهه‌­ی جنوبی که مطبخ‌­خانه بوده است جای خود را به اتاق‌­ها داده و تنها در ضلع جنوب‌­شرقی مطبخی نسبتا کوچک دیده می‌­شود. بنای مذکور پس از تغییر مالکیت از وراث به اشخاص دیگر فروخته شده اما همچنان به همین نام خانه‌­ی دُرمیانی در اداره‌­ی میراث فرهنگی اصفهان به ثبت رسیده است. مرمت و بازسازی این بنا پس از شناخت دقیق اثر، در مرداد ماه 1397 آغاز و در اسفند ماه 1397 به پایان رسید. این بنا پس از مرمت و بازسازی، جهت احیا تغییر کاربری داده و به مجموعه هتل‌­های سنتی تبدیل شده است.

الحاقات و دوره­‌های ساختمانی بنا:
به‌ ­طور کلی آثار ساختمانی موجود در این بنا را می‌­توان به دو دوره معرفی کرد:
1.دوره‌­ی قاجار که جبهه‌­ی شمالی، شرقی و غربی را در بر می‌­گیرد.
2.دوره­‌ی پهلوی که جبهه­‌ی جنوبی را شامل می‌­شود.

شناخت عناصر کالبدی بنا:

  • عناصر اصلی

1.پی: شالوده‌­ی این ساختمان بر روی زمین نسبتا سفت و از آجر و ملات آهک بنا شده است.
2.جرزها: کلیه‌­ی جرزهای این ساختمان باربر هستند و مصالح مصرفی در کلیه‌­ی دیوارها خشت به همراه ملات گچ و خاک است.
3.سقف‌­ها و طاق‌­ها: در کلیه‌­ی قسمت­‌های بنا سقف تیزه‌­دار مشاهده می‌­شود. اصطلاحا به آنها قوس پنج و هفت گفته می‌­شود. کلیه‌ی سقف‌­ها طاق و تویزه می‌­باشند.

  • عناصر فرعی

1.پله: در ضلع جنوب‌­غربی ساختمان پله‌­های مارپیچ برای بالا رفتن از پشت بام قرار دارد.
2.درها و پنجره‌­ها: جبهه‌­ی شمالی دارای اُرسی سه دری و در باقی جبهه­‌ها اتاق‌­های سه دری وجود دارد.
3.کف­‌سازی: وضعیت اولیه‌­ی کف­‌سازی بنا به‌­وسیله‌­ی آجر 20*20 ختایی بوده است که جنس ملات زیر آنها از نوع شفته گل‌­آهک می‌­باشد.

تزئینات:
1.تزئینات گچی
در جبهه‌­ی شمالی خانه (اتاق­‌های بَروار) نقوش بسیار زیبای گچ­‌بری دیده می‌­شود.
2.تزئینات چوبی
اُرسی سه دری در شاه­‌نشین با گره‌­چینی‌­ها.
3.تزئینات سنگی
در چهار جبهه­‌ی ساختمان، ازاره­‌های سنگی با نقوش زیبا دیده می‌­شود که تماما به‌­خاطر رطوبت و نم باغچه به مرور زمان تخریب شده است.
4.تزئینات نقاشی و آینه‌­کاری
در جبهه‌­ی شمالی خانه، اتاق‌­های بَروار (دو طرف شاه­‌نشین) نقاشی­‌های بسیار نفیس گل و مرغ و هم­چنین نقاشی­‌های اقتباس شده از معماری اروپایی (فرنگی) وجود دارد. هم­چنین در این دو اتاق آینه‌­کاری­‌های زیبایی دیده می‌­شود.

مراحل انجام طرح احیا:
در مورد بنای دُرمیانی، کارکرد پیشنهادی برای این بنا از سوی کارفرما، اقامتگاه تعیین شده است؛ که ایده‌­ی کلی آن از نظر مشاور طرح نیز با توجه به ویژگی­‌های بنا مورد قبول بوده است. زیرا اولا بنای دُرمیانی، که خود دارای بخش­‌هایی برای سالن پذیرایی بوده؛ قابلیت‌­های کالبدی تطابق با چنین عملکردی را داراست؛ ثانیا کارکرد اقامتگاه را با در­نظر گرفتن ملاحظه­‌هایی، می‌­توان از نظر اجتماعی و فرهنگی درخور چنین بنایی دانست. ثالثا عملکرد نمایش و برگزاری مراسم مختلف در ارتباط با آئین‌­های فرهنگی شهر، که منظور نظر مشاور طرح بوده، در زیر پوشش کارکرد اقامتگاه مطرح شود. پس از تعیین عملکرد بنا، روند برنامه­‌ریزی به این ترتیب بوده است که مشاور طرح در گام اول به شناخت کاربران آتی بنا و نیازهای آنان پرداخته است و این امر همان­گونه که گفته شد، به تعیین محدوده­‌های عملکردی بنا منجر شده است. در گام بعدی، فضاهای موجود در بنا در ارتباط با عملکرد پیشنهادی امکان‌­سنجی شده است. نتیجه‌­ی حاصل از این دو مرحله، برنامه‌­ی فیزیکی طرح بوده که به تعیین فضاهای عملکردی مورد نیاز و مکان­‌یابی آنها در مجموعه پرداخته، این کار با ارائه‌­ی چند گزینه صورت گرفته که در آنها به امکانات تطبیق برنامه بر کالبد بنا پرداخته شده و پس از ارزیابی آن­ها، گزینه­‌ی نهایی جهت ادامه‌­ی کار و ارائه‌­ی طرح نهایی انتخاب شده است.

معماری معاصر ایران: مرمت و احیای بافت‌های تاریخی

_______________________________________

نام پروژه-عملکرد: مرمت و احیای خانه‌­ی تاریخی دُرمیانی
معماران اصلی: مهندس علیرضا اشرفی (کارشناس ارشد مرمت بناها و بافت­‌های تاریخی)
همکاران طراحی: سودابه قاسمیان، افسانه فیروزنیا، سید محسن نوربخش
مجری: مهندس علیرضا اشرفی
تاریخ شروع / تاریخ پایان ساخت: مرداد 1397 / اسفند 1397
عکاس پروژه: هاجر مجاهدی

قبل و حین مرمت

مدارک فنی