دومین جایزه ملی آجر 1400

به نظر می رسد بیش از هر زمان دیگر شهر امروز عرصه رقابتی بزرگ میان فعالان صنعت ساختمان و در راس آن معماران و کارفرمایان شده است. اگر چه این موضوع به ذاته می تواند سازنده باشد اما در حال حاضر این رقابت عمدتا در مختصات قطعات کوچک شهری و ذیل رویکردی ساختار شکنانه، به ظاهر خلاقیتی فردی و نوعی از بداعت سطحی را جست و جو می کند که در مقیاس بزرگتر محصولی جز آشفتگی برای شهر نداشته است.

بسیاری از این تلاش های فردی در غیاب یا ضعف طرح های فرادستی، بدون توجه به یک زمینه شهری موجود با بن مایه های فرهنگی و تاریخی، رقابت را نه تنها در خدمت منافع جمعی قرار نمی دهد بلکه معماری را به ابزاری برای برجسته سازی معمار یا کارفرمای آن تبدیل می کند که در بسیاری از موارد نیل به این خواسته به قیمت قلع و قمع کردن اصول حرفه ای معماری در سطوح مختلف است تا بتواند از دریچه رسانه های غیر متعهد ملتمسانه نگاه مخاطبی را به خود جلب کند.

در این شرایط رسانه های متعهد وظیفه خواهند داشت به قدر بضاعت به معرفی نمونه هایی بپردازند که در آن خلاقیت های فردی با رعایت اصول و اخلاق حرفه ای در خدمت منافع جمعی و به عنوان بنایی در خدمت شهر قرار گرفته و بتواند با معرفی نمونه های معماری اثر گذار و توسعه پذیر  به نوبه خود جریان سازی را در مسیر درست رقم بزند. یکی از اقدامات رسانه هنر معماری در این راستا طراحی رویدادی با عنوان مسابقه ملی آجر است که با هدف ترویج و فرهنگ‌سازی استفاده‌ی هر چه بیشتر از این مصالح و حساس نمودن تمامی فعالان سطوح مختلف صنعت ساختمان ایجاد شده است.

با توجه به شرایط محیطی در اغلب نقاط ایران، آجر مصالح اصلی معماری تاریخی است که با توجه به ویژگی های ذاتی و قابلیت های گسترده آن و همسازی آن با بستر و محیط به یکی از ماندگارترین مصالح در معماری تاریخی و معاصر ایران تبدیل شده است. آجر به مثابه یک مصالح چند وجهی با قابلیت های مختلف سازه ای و پوششی در وجوه مختلف معماری از کفسازی ها و بدنه های داخلی و خارجی ، ستونها، سقف ها و حتی بام دستمایه و آوردگاه خلاقیت معماران پیشین شده و تنوعی بی نظیر را نتیجه داده است که کمتر مصالحی با این کیفیت و کمیت قابل مقایسه با آن خواهد بود و این در حالی است که به عنوان عنصری وحدت دهنده، یکپارچگی را برای بافت های تاریخی به ارمغان آورده است.

این قابلیت ها در نیمه اول سده معاصر در معماری ایران نیز ادامه پیدا کرد و در همنشینی با سازه های بتنی و فولادی همچنان توانست به عنوان مصالحی سازگار عمل کرده و معماری معاصر  را ادامه ای معنادار از معماری گذشته معرفی نماید. به نظر می رسد این دنباله در دهه های اخیر بسیار کم رنگ شده است.

هنر معماری در راستای رسالت ذاتی خود در حیطه الگوسازی و جریان سازی مسابقه ملی آجر را به عنوان رویدادی مستقل بنیان‌گذاری کرده است تا به نوبه خود به تقویت این دنباله تاریخی و الگوسازی و جریان سازی در حد توان کمک نماید. اولین دوره‌ی این رویداد در بهمن ۱۳۹۸ برگزار شد. جلسه‌ی داوری دومین دوره‌ی جایزه‌ی ملی آجر در تاریخ 30 اردیبهشت 1400 با حضور هیئت داوران متشکل از آقای دکتر آرتور امید آذری، آقای مهندس بهروز منصوری، آقای مهندس بهزاد حیدری و جناب مهندس امید شفیعی به صورت حضوری و آقای مهندس محسن جعفری به صورت ویدیو کنفرانس برگزار شد ، در شوروم شرکت مبلمان اداری پادیران برگزار و نتایج آن در ادامه ذکر می‌گردد.

بخش مسکونی

از منظر داوران استفاده از آجر در بخش مسکونی -به عنوان پر تکرارترین قطعه از پازل شهر و شکل دهنده اصلی بدنه های شهری- بایستی تداعی کننده ی ادامه ای معنادار از معماری تاریخی و کنونی بستر باشد. بر این اساس هیئت داوران با ارزیابی پروژه های ارسالی حول محورهای ذیل اقدام به انتخاب پروژهای فینالیست نمود.

  • توجه به همسایگی ها و بافت شهری در حوزه بلافصل پروژه
  • توجه به ویژگی های ذاتی آجر و بکارگیری درست آن
  • قابلیت اثر گذاری و توسعه پذیری در پروژه های مشابه
  • پیوستگی استفاده از آجر در پروژه از بیرون تا درون
  • موفقیت در خلق فضا
  • توجه به همنشینی مصالح و استفاده از جزییات اجرایی در محل های همنشینی
  • استفاده نوآورانه و هوشمندانه از خاصیت های آجر از چینش تا فرم کلی
  • پرهیز از بیهودگی و جلوگیری از ایجاد تشتت در طرح
  • به کارگیری جزییات اجرایی و فنی دقیق و بجا

بر این اساس از میان 29 پروژه ارسالی در بخش مسکونی ، بر اساس مجموع امتیازات کسب شده 10 پروژه برتر انتخاب و پس از بحث و تبادل نظر 4 پروژه به عنوان فینالیست انتخاب شد و پس از بررسی دقیق تر پروژه ها به ترتیب زیر رتبه های اول تا سوم را کسب و یک پروژه شایسته تقدیر انتخاب شد.

پروژه کد شماره 5 با عنوان آپارتمان پیوند به عنوان رتبه اول بخش مسکونی انتخاب شد.

موفقیت در طراحی آپارتمان آجری در یک بدنه شهری و مواجهه موفق با محدودیت های مرسوم بالادستی و کارفرمایی در طراحی آپارتمان های شهری و استفاده کنترل شده از مصالح ذیل موفقیت نسبی در دستیابی به محورهای ذکر شده در بخش مسکونی از منظر داوران این پروژه را در جایگاه اول قرار داد.

پروژه کد شماره 27 با عنوان خانه باغ افشاریه به عنوان رتبه دوم بخش مسکونی انتخاب شد.

موفقیت در ترکیب فضاهای باز و بسته، استفاده خالص و بی پیرایه از آجر در ترکیب با فلز با بکارگیری جزییات قابل قبول ذیل موفقیت نسبی در دستیابی به محورهای ذکر شده در بخش مسکونی از منظر داوران این پروژه را در جایگاه دوم قرار داد. مواردی همچون عدم امتداد آجر در فضای داخلی و ابهام در برخی ارتباطات فضاها در سطح پلان پروژه در جلسه داوری مورد نقد قرار گرفت.

پروژه کد شماره 6 با عنوان ویلای نطنز به عنوان رتبه سوم بخش مسکونی انتخاب شد.

استفاده هنرمندانه از آجر و امتداد آن از فضای خارجی به فضای داخلی، استفاده خالص و بی پیرایه از آجر در کنار بکارگیری جزییات اجرایی قابل قبول ذیل موفقیت نسبی در دستیابی به محورهای ذکر شده در بخش مسکونی از منظر داوران این پروژه را در جایگاه دوم قرار داد. به نظر می رسد استفاده بهتر از سطح همکف به عنوان امتداد فضای مسکونی و بکارگیری قابلیت های آجر در فضاسازی این سطح در راستای ارتقای این بخش از پروژه می توانست نتیجه مطلوب تری به دست دهد.

پروژه کد شماره 16 با عنوان مجتمع مسکونی گلدان به عنوان پروژه تقدیر شده در بخش مسکونی انتخاب شد.

شجاعت استفاده از آجر در مقیاس آپارتمان های شهری در این مقیاس و کنترل فرم کلی نما و بکارگیری جزییات اجرایی قابل قبول در کنار پاسخگویی به سایر محدودیت های بیرونی و درونی پروژه از منظر داوران این پروژه را قابل تقدیر می نماید. زیاده روی در ایجاد بافت متخلخل آجر و همچنین عدم معرفی سایر فضاهای داخلی پروژه به جهت بررسی پیوستگی طرح مورد نقد داوران قرار گرفت.

بخش عمومی

از منظر داوران استفاده از آجر در ساختمان های عمومی بر اساس ماهیت کاربری آن و طول زمان استفاده کاربران از آن می تواند در جهت ایجاد بناهای شاخص و برجسته تر کردن جنبه های بصری، چالش های جدید را ایجاد نماید که برونداد آن بر اساس نوع کاربری طیفی از فضاهایی بدیع و نوآورانه و گاها ساختار شکنانه باشد. آنچه در بخش مسکونی به لحاظ تعدد تکرار و تمامی ظرایف زیستی جاری در آن نیاز به تامل و رعایت ملاحظات زیادی دارد. بنابراین لازم است این تمایز ذاتی در موضوع به عنوان دغدغه گروه داوری محل تامل مخاطبان باشد. . بر این اساس هیئت داوران با ارزیابی پروژه های ارسالی حول محورهای ذیل اقدام به انتخاب پروژهای فینالیست در بخش عمومی نمود.

  • توجه به ماهیت موضوع پروژه و اتخاذ رویکرد متناسب با موضوع
  • توجه به بافت شهری در حوزه بلافصل پروژه و دقت در اتخاذ سیاست متناسب در گفتمان با شهر
  • استفاده از قابلیت های ذاتی آجر و بکارگیری بدیع و نوآورانه از آن در پروژه
  • پیوستگی استفاده از آجر در پروژه از بیرون تا درون
  • موفقیت در خلق فضا
  • توجه به همنشینی مصالح و استفاده از جزییات اجرایی در محل های همنشینی
  • به کارگیری جزییات اجرایی و فنی دقیق و بجا
  • پاسخگویی هوشمندانه و خلاقانه به محدودیت های درونی و بیرونی پروژه

بر این اساس از میان 12 پروژه راه یافته به مرحله داوری، بر اساس مجموع امتیازات کسب شده در بخش امتیازدهی فردی داوران 4  پروژه برتر انتخاب و پس از بحث و تبادل نظر  3 پروژه به عنوان فینالیست انتخاب شد و پس از بررسی دقیق تر پروژه ها به ترتیب زیر رتبه های اول تا سوم را کسب نمودند.

پروژه کد شماره 4  با عنوان مترو وکیل به عنوان رتبه اول بخش عمومی انتخاب شد.

توجه به بستر تاریخی موقعیت پروژه و استفاده از شکل اصیل آجر در بخش روزمینی در ارتباط با بافت تاریخی پیرامونی ذیل موففیت در دستیابی به محورهای داوری و در نهایت استفاده از آجر به شکلی چالشی با ادبیاتی استعاری در بخش زیر زمینی که با دقت نظر در ارائه جزییات فلنی نتیجه این استعاره و نهیب را خوشایند می نماید و ایستگاه مترو وکیل را به عنوان نمادی از تکنولوژی معاصر در بستری تاریخی با گفتمانی استعاری به عنوان بنایی منحصر به فرد معرفی می نماید و در جمع بندی گروه داوری این پروژه در جایگاه اول در بخش عمومی قرار گرفت.

پروژه کد شماره 3  با عنوان ساختمان صنایع دستی آقاجانی به عنوان رتبه دوم بخش عمومی انتخاب شد.

توجه به بستر شهری پیرامونی در عین هماهنگی با ماهیت موضوع پروژه توانسته نتیجه ای بی پیرایه را ارائه دهد که در وجوه مختلف توانسته است پیوستگی نسبی را به کمک آجر در پروژه به وجود آورد. این پروژه در یک بدنه فعال شهری توانسته پاسخگویی قابل قبولی به مسائل درونی پروژه در مقیاس پلان و مسائل بیرونی پروژه در ارتباط با شهر داشته باشد و به عنوان یک ساختمان اداری تجاری ضمن پاسخگویی به تمام محدودیت های مرسوم درونی و بیرونی پروژه های شهری قابلیت توسعه و اثر گذاری بر سایر پروژه های مشابه را دارد. از منظر گروه داوری این پروژه در جایگاه دوم در بخش عمومی گرفت.

پروژه کد شماره 6  با عنوان ساختمان سرو گرد به عنوان رتبه سوم بخش عمومی انتخاب شد.

از منظر داوران این پروژه از دو وجه متمایز قابل تقدیر و قابل نقد است. توجه به مساله آلودگی بصری پیرامون معابر بین شهری و پهنه های طبیعی بایر و ارائه راهکار هنرمندانه با برداشتی مفهومی از ابنیه تاریخی بستر بخش قابل تقدیر این پروژه است. این پروژه در مقام فرم کلی موفق عملکرده است.

از طرف دیگر به لحاظ عملکردی تعریف دقیق و در خور این بنای عظیم ارائه نشده است و به نظر می رسد به نسبت عملکرد تعریف شده تحت تاثیر ملاحظات فرمی به لحاظ ابعاد و تناسبات زیاده روی در طراحی اتفاق افتاده است. این زیاده روی در استفاده از نقوش سرو در پیرامون پروژه نیز مشاهده می شود. در مجموع در جمع بندی گروه داوری این پروژه در جایگاه سوم در بخش عمومی گرفت.

بخش طراحی داخلی و بازسازی

این بخش به لحاظ ماهیتی می تواند زیر مجموعه ای از دو بخش قبلی باشد که به لحاظ فنی به دلیل شکلگیری بر پایه بنایی موجود شکل گرفته است. بنابراین استفاده از قابلیت ها و ظرفیت های بنای موجود در شکل دادن به موضوع پروژه می تواند در کنار محورهای ذکر شده در بخش های قبل مورد داوری قرار گیرد.  به نظر می رسد فرهنگ سازی در حوزه بازسازی و جایگزینی آن تا حد ممکن با نوسازی های مرسوم می تواند به حفظ منابع در سطح فردی و ملی کمک نموده و در یک رویکرد صحیح می  تواند علاوه بر تامین نیازهای روز استفاده کنندگان به حفظ بناهای قدیمی تر به عنوان قطعه ای از پازل تاریخی بستر منجر بشود.

از منظر هیئت داوران آثار دریافتی در این بخش از مسابقه در حد انتظار و اهمیت موضوع نبوده است و از میان پروژه های دریافتی تنها پروژه کد شماره 5 با عنوان آپارتمان مسکونی شیمی گیاه به عنوان پروژه قابل تقدیر معرفی می شود.

بیانیه‌ی هیئت داوران

بخش مسکونی

رتبه نخست

رتبه دوم

رتبه سوم

تقدیر شده

بخش عمومی

رتبه نخست

رتبه دوم

رتبه سوم

بخش طراحی داخلی و بازسازی

تقدیر شده

هیئت داوران و دبیر علمی بر اساس حروف الفبا

آرتور امید آذری

محسن جعفری

بهزاد حیدری

امید شفیعی

وحید قبادیان

بهروز منصوری

تصاویری از روز داوری

بنیان گذار