طرح برگزیده در بخش ایده‌­ی طرّاحی و معماری داخلی یک واحد مسکونی
خـانه­‌ی «مـان»
نوشین نعمتی

مبانی فکری شکل‌­گیری طرح
درجامعه‌­ی امروز افرادی از اقشار مختلف و با تفکّرات متفاوتی زندگی می­‌کنند. عدّه‌­ای خواهان زندگی به سبک قدیمی و سنّتی ایرانی و عده‌­ای نیز خواهان زندگی به سبک مُدرن هستند. بنابراین خانه‌­ای که طرّاحی کرده‌­ایم به‌­گونه­‌ای است که بتواند جواب‌گوی نیازهای هر دو نسل قدیم و جدید باشد.
مدول این خانه «پیمون» است. پیمون ابعاد اتاق سه­‌دری است که برابر است با ابعاد مستطیل طلایی 4×4/3. همانطور که می­‌دانیم انسان در اتاقی که به نسبت طلایی ساخته شده باشد، احساس آرامش و راحتی می­‌کند. ابعاد اتاق سه‌­دری طوری بوده است که مقیاس آن کاملاً انسانی باشد. اندازه­‌ی آن را طوری در نظر می‌گرفتند، که به عنوان مثال هنگام خواب اگر افراد یک خانواده­‌ی معمولی، به‌­اضافه­‌ی اثاثیه و غیره را در کنار هم بگذاریم، دقیقاً اندازه شود. در داخل این اتاق نیز پرهیز از بیهودگی به‌­وضوح مشاهده می‌شود و هر چیزی در جای خود قرار گرفته است. در پشت اتاق پستویی همراه با دولابی یا گنجه‌های عمیق دردار جای داشته؛ رختخواب وقتی پیچیده می‌شد مثل پشتی در می‌آمد و یا چهار بالش در کنار آن حکم مبل را پیدا می‌کرد (بسته به اهمّیت افراد تعداد بالش‌ها کم و زیاد می‌شده است.) بنابراین این اتاق به شکلی انعطاف‌­پذیر ساخته می‌­شده است.
هنگام ورود به خانه وارد فضایی «هشتی­‌مانند» می­‌شویم. همانطور که می­‌دانیم مفهوم هشتی در معماری ایرانی مکانی بوده است که در آن شخص غریبه (نامحرم) تا زمانی که اجازه‌­ی ورود به فضای داخلی خانه را پیدا کند انتظار می­‌کشیده است. در اینجا ما این فضای هشتی را به‌­وسیله­‌ی کُمُدی که قابلیت حرکت در داخل فضا را دارد ایجاد می­‌کنیم، به این صورت که وقتی از دیوار بیرون کشیده می‌­شود فضای بسته‌­ای را ایجاد می­‌کند و شخص غریبه امکان دیدن فضای داخلی خانه را ندارد.

بسیاری از خانم‌ها از «اُپِـن» بودن آشپزخانه گله‌­مند هستند و بسیاری دیگر از این شرایط راضی هستند؛ بنابراین ما آن را طوری طرّاحی کرده‌­ایم که پاسخگوی سلایق متفاوت ساکنین باشد. فضای داخلی نشیمن و پذیرایی با پارتیشن‌های آکاردئونی از هم جدا می­‌شود؛ بدین ترتیب، اگر ساکنین نخواهند فضای خصوصی خانه دیده شود، با جمع­‌کردن این پارتیشن مانع دیده­‌شدن فضای نشیمن و اتاق‌های خواب می­‌شود. سطح اتاق پذیرایی از سایر سطوح بالاتر است؛ امری که در شاه­‌نشین‌های خانه­‌های ایرانی مشاهده می­‌کنیم. این اختلاف سطح به این دلیل است که فرهنگ ایرانی احترام زیادی برای مهمان قائل است. در اتاق پذیرایی حوضچه­‌ی آب طرّاحی شده است و می‌­دانیم آب یکی از عناصری است که در بیشتر خانه­‌های ایرانی و اغلب به دلایل اقلیمی استفاده می­‌شده است و ما در اینجا آب را به­‌عنوان عنصری برای ایجاد آرامش طرّاحی کرده‌­ایم. چنانکه در پرسپکتیوها مشاهده می­‌شود، تلویزیونی که در پشت تخت تعبیه­‌شده می­‌تواند بچرخد و برای نشیمن و اتاق خواب کاربرد داشته باشد. در اینجا سعی بر طرّاحی سازه‌­ای خاص نیست: هدف صرفاً این­ست که با نگاهی به گذشته، آسایش و آرامش را به انسان‌ها بازگردانیم.

نوشین نعمتی
nooshin_nemati@yahoo.com