خانه پدری

اثر مهناز دولت‌آبادی

‌ پروژه‌ی ساخت «خانه‌ی پدری» پروژه‌­ای است سهل و ممتنع. سهل به این سبب که در نگاه اول «گمان می‌کنی» در حالیکه نیمه‌ی اول زندگی­‌ات را با کارفرما گذرانده­‌ای نیازهای آنان را به‌خوبی می‌­شناسی و خط کشیدن را بر اساس تمام آنچه جنبه­های معمارانه، سازه­‌ای و شهرسازانه محسوب می­‌شود، شروع می‌­کنی. اما… اما ممتنع است از این رو که توقع کارفرما از فرزند معمار به واسطه‌ی ایده­‌آل‌اندیشی همیشگی بسیار بالاست و همیشه کارفرمای سخت­گیر معماری بی­بدیل می‌آفریند: خلاقیت برای هر سوال.

در حالیکه متاسفانه ساخت بناهای پرتراکم و به اصطلاح «بساز و بفروش» که حداکثر تراکم و کنترل هزینه را داشته باشد معماری غالب این روزها شده است، طراحی «خانه‌ی پدری» بر اساس رابطه‌­ای نزدیک بین معمار و کارفرما در سال ۹۷ و بر اساس کیفیت فضاها و واقع­بینی در مورد بودجه آغاز شد. کیفیت فضاها، نورگیری فضاهای داخلی، کنترل حریم­‌های ورودی و دید و منظر بر نظام عملکردی ساختمان تاثیر ژرف گذاشت. از طرفی درخواست کارفرما مبتنی بر داشتن دفتر کار کوچکی در طبقه‌ی همکف، ساماندهی فضای ورودی ساختمان و پارکینگ­‌ها را تحت شعاع قرار داد.

یکی از مهم­ترین چالش­‌های پروژه، ضلع غربی گسترده در پلان و نما بود که از لحاظ ویژگی­‌های اقلیمی بازشوها را محدود می­‌کرد و از طرف دیگر معمار را به داشتن حجمی صلب در نمای اصلی پروژه (در راستای کاهش هزینه­‌ها) وادار می­‌ساخت و در عین حال ممکن بود بسیاری از فضاهای داخلی را از نور طبیعی محروم کند. ترکیب این محدودیت با ضوابط تحمیل شده از سوی شهرداری منطقه (پخ در کنج شمال غربی)، باعث ایجاد شکستگی­‌ها و بازی‌­های حجمی برای شکست نور و در عین حال تلطیف نمای ساختمان شد. به این شکل که حجم ساختمان ترکیبی از جرم (فضای بسته) و حباب (فضای نیمه‌باز) در نظر گرفته شد و به اقتضای اقلیم و فضای داخلی، این حباب­‌ها جهت دیگری یعنی به سمت جبهه‌ی شمالی ساختمان گرفتند. این کار باعث شد در عین حال که فضاهای داخلی از روشنایی طبیعی جبهه‌ی شمالی بهره می‌­برند از گزند نور غربی در امان بوده و همچنین منظر را حتی در فضایی خصوصی مثل حمام فراهم کنند. اما کیفیت فضاهای داخلی و فرم بنا در فضای شهری موجب کشش این حباب­‌ها به درون جرم بسته‌ی ساختمان شد. در نتیجه این امر باعث ایجاد شکاف­‌هایی در نما گردید که در عین کنترل نور، امکان ایجاد پنجره­ای تمام قد را مقابل کوچه‌ی روبرو که منظری دائمی برای واحدها تامین می­‌کرد را در ضلع غربی فراهم کرد. از طرف دیگر معمار در جبهه‌ی جنوبی ساختمان بیشترین بهره را از نور طبیعی برای کمک به کیفیت و دلبازی فضا گرفته است و جرم صلب بنا را به واسطه‌ی شفافیت بی­‌مانع به گستره‌ی فضای شهری برون پیوند می­زند.

مصالح بنا با توجه به معماری زمین‌ه­ای بافت شهری، اقلیم منطقه، محدودیت بودجه‌ی پروژه و یادگاری از خانه‌ی پیشن پدری که اثر بر گستره‌ی آن بنا شده است، انتخاب شد تا هرچه بیشتر پیوندهای بافت، ساختمان و ارتباط نوستالژی بنا با آنجه بوده است را حفظ کند.

معماری معاصر ایران: مسکونی

_______________________________________

نام پروژه-عملکرد: خانه‌ی پدری، مسکونی
معمار اصلی: مهناز دولت‌آبادی
آدرس پروژه: خراسان رضوی، سبزوار، بلوار پاسداران
کارفرما: محمد دولت‌آبادی
اجرا: بهمن قاسم زاده
نظارت: مهناز دولت‌آبادی
سازه: بهمن قاسم‌زاده
گرافیک: فائزه خسروی
عکاس: خلیل خسروانی
مساحت-زیربنا: 260 مترمربع، 1000 مترمربع
اینستاگرام : mahnaz.dolatabadii
bahman.ghasemzadeh

مدارک فنی

سرای مهراز اثر استودیو معماری آرانی-انسی