ترمینال جدید فرودگاه زاگرب
گروه معماری کینکِل و گروه معماری نایت‌هارت
ترجمه‌­ی الناز رحیمی
زاگرب، کرواتی
طرح برگزیده در مسابقه­‌ی WAF در سال 2009 (در فستیوال جهانی معماری)

New Passenger Terminal Of Zagreb Airport
Kincel Ltd & Neidhardt Arhitekti Ltd.
Zagreb, Croatia.

فرودگاه زاگرب که با نام پلرز هم شناخته می­‌شود تصمیم به یک دگرگونی (یا به­‌عبارتی جراحی پلاستیک) عمده داشت. بنابرین در آگوست سال 2009 یک رقابت بین‌­المللی برای برنامه‌­ریزی شهری و راهکارهای معماری ترمینال مسافریِ جدید این فرودگاه که در 10 کیلومتری مرکز زاگرب واقع شده است برگزار شد. در لیست خلاصه شده‌­ای از روند برگزاری و شرکت‌­کنندگان مسابقه، طرح­‌ها و راهکارهایی از گروه فاستر و شرکا، شیگرو بان و گروه معماری زَها حدید به‌­چشم می­‌خورد. اگرچه طرح برگزیده با مشارکت گروه معماری نایت‌هارت و گروه کینکل انجام گرفت. این طرح علاوه بر عملکرد اصلی شامل املاک تجاری و فروشگاهی، فضاهای غذاخوری، بانک‌­ها و یک هتل لوکس و مجهز است که در یک سازه­‌ی شیشه‌­ای مواج جانمایی شده‌­اند. سازه­‌ی ترمینال جدید مثل یک ستون فقراتی قوی دو بخش مهم محورهای جنوب و جنوب­‌شرقی شهر را به‌­هم متصل می­‌کند و این مجموعه به‌­همراه شهرک فرودگاه نقطه‌­­ی کانونی موقعیت‌های شهری و منطقه‌­ای این ناحیه محسوب می­‌شود. سیستم خطی و پارک‌های خیابان­‌بندی شده شالوده­‌ی کانسپت طرّاحی شهری این منطقه را تشکیل می­‌دهند. کلنگ عملیات ساختمانی این فرودگاه در سال 2009 زده شده و تا سال 2012 تکمیل خواهد شد.

ایده‌­های اقلیمی و زیست­‌محیطی طرح
ساختمان به­‌گونه‌­ای طرّاحی شده است که با استفاده‌­ی صحیح از انرژی‌ها سبب بهبود و پایداری بحران­‌های بزرگ انرژی شود. در چنین ساختمانی عملکردها و فعالیت‌ها با استفاده از انرژی‌های خورشیدی انجام می­‌گیرند. طرح پیشنهادی این مجموعه براساس توافقات و قوانین بین­‌المللی برای کاهش سطح co برنامه‌­ریزی شده است و انتظار می‌­رود که تا سال 2020 میزان استفاده­‌ی آن از منابع تجدیدپذیر تا 20% افزایش یابد. تدابیر و کانسپت پایداری اکولوژیکی این طرح شامل موارد بسیاری است که در ادامه به چند نمونه اشاره می­‌کنیم:
1. تهویه‌­ی شیشه‌­ی دو جداره‌­ی پوشش و بام ساختمان
2. فضاهای وسیع با پوشش سلول‌های فتوولتاییک (8500 متر مربّع) و تولید اکولوژیکی جریان برق و الکتریسیته از انرژی‌های صوتی موجود
3. استفاده از گیاهان و دستگاه­‌هایی که با استفاده از سینرژی الکتریسیته،‌ آب گرم و سرد تولید می­‌کنند.
4. سیستم جمع‌­آوری آب از تمام قسمت‌های مجموعه مثل بام‌ها، کف‌ها، آبراه‌­ها، فضاهای بهداشتی و…
5. کنترل و مدیریت شدید و دقیق انرژی و بهره‌­وری منابع با سیستم مدیریت انرژی (EMS)
6. انتخاب بهترین راهکارهای تکنیکی و کاربرد متریال که در کیفیت و پایداری اکولوژیکی مؤثرند.
7. استفاده از فضاهای بزرگ و شفّاف و به‌­کاربردن مصالح مات در سالن‌های ورودی و خروجی و ستون‌ها که سبب نفوذ مقدار قابل توجهی از نور طبیعی به داخل ساختمان و در نتیجه ذخیره­‌ی انرژی می‌­شوند.
پوشش دو پوسته‌­ی ساختمان در قسمت خارجی از لایه­‌های شیشه‌­ای آبدیده تشکیل شده است. یک لایه­‌ی هوا به عرض 20/1 متر به‌­عنوان عایق در قسمت میانی و یک لایه­ با روکش لعابی در قسمت داخلِ پوسته­‌ی دوجداره­‌ی ساختمان طرّاحی شده است. سازه­‌ی پوسته‌­ای ساختمان از فولاد است. لایه‌­ی عایق و محافظ میان دو لایه به اندازه‌­ی کافی عریض طرّاحی شد‌ه­‌است تا تعمیر و نگهداری آن آسان باشد. به‌­علاوه در تراز هر طبقه شبکه‌­های فولادی در کف تعبیه شده است. یک سیستم سایه‌­اندازی نیز که شامل پرد‌‌ه‌­های عمودی مجوف است در داخل فضای عایق و در قسمت بیرونی شیشه­ی دو جداره طرّاحی شده است.
طرّاحی و کیفیت فضایی: فرم معماری وی‍ژه‌­ی این مجموعه حاصل ترکیب منحصربه فرد عناصر زیبایی­‌شناسی با تجهیزات کاربردی است و پارادایم­‌های تاریخی، سمبلیک، محیطی و دستاوردهای بشری را در مقیاس‌­های مختلف، از قوانین جهانی گرفته تا فرهنگ منطقه‌­ای با هم درآمیخته است. از طرفی، خلق یک فرم معماری، وابسته به فلسفه­‌ی عملکردی قوی و غالب مجموعه­ و ساختمان ترمینال است و از طرف دیگر نتیجه­‌ی پس­‌زمینه و چشم­‌انداز شهری منحصر به فرد و بافتِ محیطی است که ویژگی‌های زیبایی‌­شناسی متفاوتی را تعریف نموده و نمادگرایی و استفاده از مفاهیم، علائم و سمبل‌ها را در فرم معماری معنا می‌­بخشد.
عملکردها و فضاهای ساختمان: اولین و اصلی­‌ترین پروسه‌­ای که در طرّاحی ساختمان ترمینال این فرودگاه مورد توجه قرار گرفته است (عملکردهای اوّلیه) شامل خدمات مسافری (برای مسافرینی که به فرودگاه وارد و یا از آن خارج می‌­شوند) و جابه‌­جایی بار و چمدان­ها است. دوّمین اولویت طرّاحی تسهیل حرکت و جابه­‌جایی مناسب و افزایش کیفیت کلی فضای اصلی ترمینال مسافری است و سپس بخش‌ها و تشکیلات عملکردی در چهار طبقه توزیع و دسته‌­بندی شده‌­اند.
سیستـم حمل و نقل و ترافیک: دستـرسی به ساختمـان فرودگـاه از طریـق جـاده و مسیرهای راه‌­آهن (خطوط ریلی) امکانپذیر است و این دسترسی‌ها مستقیماً به مرکز شهر زاگرب منتهی می­شوند. طول سکّوی ایستگاه متروی فرودگاه 135 متر است که برای یک ترن 4 تا 6 واگنه­یِ استاندارد کافی است.
بام فولادی سازه: ساختمان فرودگاه و سکوهای جانبی آن با سازه­ای از خرپاهای فولادی پوشیده شده است. خرپاهای فولادی بگونه­‌ای طرّاحی شده‌­اند که لایه­‌ی بیرونی آنها شبیه یک پوسته‌­ی صدفی است. فاصله­‌ی بین لایه­‌ی بیرونی و داخلی در قسمت‌های مختلف متفاوت است. مثلاً در بالای ساختمان اصلی فرودگاه 3 متر و روی سکّوها 3/1 متر است. لایه‌­های بیرونی خرپاها با نصب قطعات فولادی چند وجه‌ی اندکی خمیده شده‌­اند. چیدمان اعضای فولادی باربر بر اساس مدول پایه­‌ی 2/7 × 2/7 متر طرّاحی شده است. سازه‌­ی بامِ سکّوها شامل طاق‌های خرپایی فولادی و شبکه‌­ای است که به­‌صورت طولی به‌­هم متصل شده‌­اند.

ترمینال جدید فرودگاه زاگرب
گروه معماری کینکِل و گروه معماری نایت‌هارت
ترجمه­‌ی الناز رحیمی
زاگرب، کرواتی
طرح برگزیده در مسابقه‌­ی WAF در سال 2009 (در فستیوال جهانی معماری)

دفـتـر مرکـزی گـوگـل در ایتـالیـا