بوتیک هتل زاک، اثر سمانه نژادعلی، زهرا حسن زاده

رتبه‌ی دوم بخش هتل چهارمین دوسالانه معماری و شهرسازی ایران

شهری با بام‌های طلایی

شهر ییلاقی خرو یکی از مناطق گردشگری خراسان رضوی است که در منطقه‌ی سرسبز نیشابور واقع است. منطقه‌ی زیبای خرو را سرزمین کوچه‌باغ‌های افسانه‌ای، دره‌های سرسبز و رودهای پربار نیز می‌نامند. این شهر ییلاقی که در کوهپایه‌های بینالود واقع است، از آبشارها و ارتفاعات سرسبزی نیز برخوردار است که «رودمیان» از جمله معروف‌ترین آنهاست. این شهر از باغات زیاد و متنوعی برخوردار است، باغات آلوی آن به دلیل وسعت و کیفیت محصولی که دارد سبب شده که لقب پایتخت آلوی ایران را از آن خود کند. دیگر لقب‌های معروفی که به این شهر نسبت داده‌اند عبارتند از: پایتخت طلایی، نگین ییلاقات کشور.

با گذر از راه‌های پر پیچ و خم  کوهستانی می‌توان به ییلاقات جنوبی بینالود مانند زشک و دهبار دست یافت. بنابراین سفر به خرو تجارب گردشگری زیادی چون طبیعت‌گردی، کوهپیمایی، اماکن تاریخی و غیره را به ارمغان دارد. در بافت تاریخی شهر خرو نیز می‌توان آثار تاریخی ایران را مشاهده کرد به طوریکه معماری صد سال پیش ایران در این بخش قابل رؤیت است. این شهر که به ماسوله‌ی خراسان نیز شهرت دارد به صورت پلکانی بنا شده است.

بوتیک هتل زاک در کوچه‌ی عمارت در قلب بافت تاریخی شهر «خرو علیا» واقع شده است. بنای این خانه دارای قدمتی بیش از 60 سال می‌باشد که در دوره‌ی پهلوی توسط استادکاران و معماران بومی طراحی و اجرا گردیده است. انتخاب سایت به لحاظ مکان‌یابی مسیر گردشگری و دسترسی به اماکن تاریخی و گردشگری شهر خرو بود و همچنین چشم‌اندازی بی‌نظیر به بافت تاریخی شهر که بسیار حائز اهمیت می‌باشد. رویکرد اصلی در مرمت و بازطراحی این خانه‌، انتقال امانت گذشتگان این شهر به آیندگان است. در این چارچوب سعی بر آن شده است که استفاده‌ی حداکثری از روش‌های سنتی در مرمت اتفاق بیافتد و به ساختار اصیل و ارزشمند بنا پایبند بمانیم. اولین چالش روبرو، سازه‌ی چوبی وضع موجود بود. این سازه که مطابق با اقلیم منطقه می‌باشد و دچار آسیب‌های جدی گردیده، توسط استادکاران بومی و مهندسین سازه مرمت و تقویت شد. تقویت سازه و اضافه نمودن ستون‌های چوبی با شمع‌های بتنی و همچنین تعویض پایه‌های آسیب‌دیده اولین گام جهت خودایستا کردن کالبد بنا بود تا خانه هر چه استوارتر از قبل نمایان گردد.

در وهله‌ی دوم در طرح مرمت، توجه ویژه به حفظ و تقویت منظر بافت تاریخی شهر در تجربه‌ی مهمانان هتل بود، در این راستا ایوانی در طبقه‌ی اول خانه با چشم‌اندازی فوق‌العاده طراحی گردید با نام «ایوان چشم‌انداز» که با حوض آبشار‌گونه‌ای که به سمت طبقه‌ی پایین ریزش دارد. تداعی‌گر «آبشار رودمیان» می‌باشد که فضایی بسیار دلنشین و خاطره‌انگیز را پدید آورده است. حائز اهمیت می‌باشد که در طراحی و نامگذاری تمامی فضاهای هتل سعی در باز‌زنده‌سازی بافت تاریخی و گردشگری منطقه شده است که می‌توان به نامگذاری اطاق‌ها با عنوان روستاهای اطراف منطقه اشاره نمود. از آنجا که عوامل طبیعت دارای نوعی تقدس در باورهای ملی می‌باشند، ظهور آنها در بناها بسیار حائز اهمیت می‌باشد. در حیاط بنا درختی با قدمت 60 ساله و ترکیبی از 5 گونه‌ی متفاوت سیب وجود دارد که طراحی حیاط مرکزی و شاخص‌سازی درخت در کنار حرکت آب، بهره‌مندی یکسان فضاها از این عنصر نمادین حیات و  زندگی را میسر می‌سازد.

متناسب‌سازی فضاهای خانه جهت انطباق کاربری بوتیک هتل با حفظ هندسه‌ی کامل و با ارزش خانه نیز گام بعدی طرح مرمت بود. به دلیل کوچک بودن مساحت عرصه و بنای خانه، دسترسی به اطاق‌ها از حیاط مرکزی بوده است. اضافه نمودن فضای شربت‌خانه، اطاق و همچنین تغییرات در ایجاد حس محرمیت در ورود به فضای خصوصی اطاق‌ها در دستور کار قرار گرفت. فضاهای عمومی و متنوعی با عملکرد مکمل جهت ایجاد کیفیت فضایی پیش‌بینی گردید و در نهایت فضای نگهداری علوفه و دام  در خانه به مطبخ و کافه از جمله تغییرات در طراحی پروژه بود تا مهمانان بتوانند پس از پیاده‌روی‌های طولانی در بافت تاریخی، دمی بیاسایند و تجربه‌ای منحصر به فرد در ذهن خود ثبت کنند.

قاب‌های آجری با طراحی افسانه‌های قدیمی شهر جهت به تصویر کشیدن گذشته تا کنون داستان‌ها، به سبک نگارگری مکتب هرات برگرفته از آثار کمال‌الدین بهزاد در جای جای هتل به چشم می‌خورد. از جمله‌ی این داستان‌ها…

«آیین فالگوش ایستادن»

مردم خرو همه ساله آخرین سه‌شنبه‌ شب سال را با آیین عجیب فال گوش ایستادن سپری می‌کنند!

اگر در این شب در کوچه پس کوچه‌های خرو قدم بزنی جابجا آدم‌هایی را می‌بینی که پشت در خانه‌ها فال گوش ایستاده‌اند و با دقت به حرف‌ها و نجواهای اهل خانه گوش می‌کنند. آنها از دیرباز برای هر کلمه بار معنایی و انرژی‌هایی فراتر از ظاهرشان قائل بوده‌اند. از لابلای جملات و عباراتی که می‌شنوند معناهایی استخراج می‌کنند که با کنار هم گذاشتن آنها به باوری کلی از زندگی و سرنوشت‌شان در سال پیش می‌رسند.

«آهای مغول‌ها خرو نه!»

مغولان که توس را فتح کردند راهی نیشابور شدند اما در بین راه در جاده‌ی خرو به زشک بومیان دلیر خرو که از برج‌های بلندشان آن‎ها را رصد می‌کردند با برنامه‌ریزی قبلی با نیزه و شمشیر به استقبالشان رفتند و جانانه از زادگاهشان دفاع کردند. مغول‌ها که از فتح خرو نا‌امید شدند عقب‌نشینی کرده، راه سیاهشان را سمت نیشابور ادامه دادند.

این آثار که گزیده‌ای در بالا آمده است در هفت قاب متفاوت روایات را به تصویر کشیده و شرح می‌دهند.

معماری معاصر ایران: اقامتی

_______________________________________

نام پروژه: بوتیک هتل زاک

عملکرد: بوتیک هتل

کارفرما: گروه گردشگری خلاق زاک

دفتر طراحی: آتلیه معماری گروه گردشگری خلاق زاک

معماران: سمانه نژادعلی، زهرا حسن زاده

همکاران طرح: احمد یاقوتی

گروه برنامه ریزی: رضا ابراهیم نیا، مجید مسلمی، مرتضی شهابی، علی اصغر نورانی

گروه اجرایی: جواد بیرمی، حمید ضیاعی، حمیدرضا حجازی، اکرم شریف زاده

مساحت کل – زیربنا: 250 متر مربع – 450 مترمربع

تاریخ شروع مرمت و خاتمه ساخت: مهرماه 1398 – خردادماه 1399

آدرس پروژه: خرو علیا، کوچه عمارت

مدارک فنی
پاویون چند قطره اثر امیرحسین اشعری