اقتصاد «برازندگی»
موج‌های مهاجرت: برج مسکونی دوبی

علی رحیم و هینا جمیله از «دفتر معماری معاصر» تشریح می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کنند که چگونه
توانسته‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند ویژگی‌های بارزی در طرح خود برای برج مسکونی دوبی بگنجانند تا این مجتمع معماری را از حس و حال زیباشناختی غنی و مؤثری آکنده سازند.
استفاده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی ماهرانه از الگوریتم‌های دیجیتال به آنان امکان داده است تا نه تنها مدل‌های مرتبطی برای همکاری صنایع مختلف بسازند، بلکه مقوله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی «برازندگی» را نیز در بودجه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی ساخت بنا بگنجانند. این رویکرد طراحی در ادامه به ابداع و اجرای تکنیک‌های جدید بازاریابی برای فروش آپارتمان‌های مجزا نیز کمک می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کند.

این برج مسکونی 45 طبقه با 41800 متر مربع مساحت، از نظر پیچیدگی معماری در مراحل طراحی، تولید و مونتاژ، در سطوح مختلفی قرار می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گیرد. طراحی سازه بر پایه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی تغییر شکل چهار لوله (سه لوله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی داخلی و یک لوله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی خارجی) انجام شده است که همه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی سیستم‌های تأسیساتی و برقی را یکپارچه می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­سازند. لوله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ها ضمن تغییرشکل، باز می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شوند تا امکان نفوذ نور به درون ساختمان را فراهم آورند. فرایند یکپارچه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­سازی در ابداع تکنیک‌هایی برای تولید و سوار کردن همه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی سیستم‌های ساختمان ادامه پیدا می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کند. طرح، قابلیت تنظیم و تغییر، و انطباق‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­پذیری بالایی دارد و واحدهای مسکونی متنوعی در آن پیش‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بینی شده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند که امکاناتی برای الگوهای جدید فروش ملک در اختیار کارفرما می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گذارد. این الگوها بر اساس ویژگی‌ها و امکانات فضاها مشخص می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شوند و نه صرفاً بر اساس متراژ واحدها. نگرش اقتصادی در مراحل تولید و مونتاژ، به همراه پیش‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بینی‌های لازم برای رویکردهای نوآورانه در زمینه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی فروش واحدها، امکان ایجاد برازندگی را به شیوه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای مقرون‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­به‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­صرفه پدید می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­آورند.
ساختمان از یک سو مشرف به شهر دوبی و خلیج فارس، و در سوی دیگر مشرف به صحراست. محل پروژه، جاده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی شیخ زاید، یعنی همان جاده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی اصلی است که از دوبی به ابوظبی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­رود. طرح در صدد آن است تا گویای موقعیت دوبی به عنوان مرکز اقتصادی منطقه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای و مکانی امن برای خارجیانی باشد که خواستار سرمایه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گذاری در کشورهای دیگر و گریز از بی‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ثباتی‌های سیاسی کشور خود هستند. این ساختمان با تشویق بده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بستان‌هایی با ساکنان خود و اهالی شهر، به دنبال آن است تا زمینه را برای مهاجرت‌هایی در حوزه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­های انسانی، اقتصادی یا معماری مساعد سازد.
برای گنجاندن هزاران شاخص اقتصادی و ارتباط‌های موجود در محل پروژه در طرح، هدف آن بود تا به بخش میانی ساختمان (که از نظر بازار املاک، معمولاً با کمترین میزان تقاضا روبه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­رو می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود) رونق داده شود. هر طبقه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی ساختمان باید سه نیاز و شرط اساسی را برآورده سازد: حریم خصوصی میان واحدها، برخورداری از حداکثر مناظر اطراف، و پیش‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بینی مسیرهای متعدد خروج اضطراری. شکل مقطع طولی مواج و پیچ‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­خورده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی ساختمان، نشانگر خط ساحلی قائمی است که جریان‌ها و مهاجرت‌های درون سیستم‌های مولد خود را به نمایش می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گذارد. طبقات میانی ساختمان، فشرده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­تر یا کم‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ارتفاعتر هستند. در جریان تصمیم‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گیری در مورد این الگوهای تازه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی سازمان‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­دهی، امکانات جدیدی نیز برای پیشرفت قابلیت‌های اقتصادی بخش میانی برج پیدا می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شد.
برج عملاً از دو ساختمان مجاور 45طبقه تشکیل می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود که در هم ادغام می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شوند و هویت مجزایی برای خود ندارند. هر طبقه به صورت مدول‌های قابل تنظیمی متشکل از بتن، شیشه، قسمت‌هایی از یک هسته‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی سازه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای بتنی، چاه آسانسور و پلکان خروج اضطراری درمی‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­آید. به طور کلی، آرایش‌های مختلف این مدول‌ها موجب پیدایش شکل پویا و دینامیک کل برج می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود. دیوارهای شیشه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای بیرونی، یک‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شکل نیستند: برخی به درون خمیده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند و برخی تخت باقی مانده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند. پنجره‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ها با شیشه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­هایی با میزان اندک آهن و حساس در مقابل گرما پوشیده شده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند که بسته به موقعیت خورشید و مقدار گرمای سطح شیشه ویژگیهای متفاوتی از خود نشان می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­دهند. مدول‌های سازه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای در ارتفاع ساختمان نیز به چرخش خود ادامه می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­دهند و در ظرفیت تحمل بار هرطبقه تغییراتی ایجاد می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کنند. چاله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی آسانسور در همه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی طبقات در یک محل واقع است، ولی پله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­های خروج اضطراری برای دستیابی به حداکثر کارایی خود، در مسیرهای مختلفی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­چرخند.
تغییر شکل‌های ایجادشده در پوش ساختمان و هسته‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­های آن موجب می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود تا نقشه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی هرطبقه منحصر به فرد باشد و فضاهای داخلی، طبقه به طبقه، کوچک یا بزرگ شوند.در طبقاتی که پلکان خروج اضطراری و هسته‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی آسانسور به هم نزدیکترند، از فضای میان آنها می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­توان برای انباری استفاده کرد. در طبقات بالاتر که این دو هسته از هم فاصله‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی بیشتری می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گیرند، محوطه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی میانی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­تواند به عنوان فضای غذاخوری به کار رود. فشردگی طبقات میانی موجب پدید آمدن واحدهایی با سقف کوتاهتر می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود که معمولاً مساحت کمتری دارند و «مشتری‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­پسندتر» هستند؛ بدین گونه تا اندازه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای در میزان تقاضای اندک آپارتمان‌های طبقات میانی بهبود ایجاد می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود.
آپارتمان‌های برج بدین گونه از تکرار و تشابه شکلی که در اکثر آسمان‌خراش‌های مسکونی به چشم می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­خورد، می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گریزند. اندازه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی آپارتمان‌ها از استودیو تا خانه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی چهارخوابه و مساحتشان از 93 متر مربع تا 465 متر مربع در نوسان است. البته تغییرات پیچیده در شکل فضاها، مساحت خانه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ها، ارتفاع سقف‌ها و ترکیب آپارتمان‌ها، ارائه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی تعریف‌های رایج در بازار مسکن (مانند آپارتمان «دوخوابه») را به مشتریان غیرممکن می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­سازد. در عوض، هر آپارتمان دامنه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی وسیعی از شرایط و قابلیت‌های مختلف را داراست که مزایایی را برای عرضه و فروش واحدها در اختیار سازنده می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­گذارند.
ارتباط میان سازه، هسته‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی پلکان خروج اضطراری و واحدها نه تنها از یک طبقه به طبقه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی دیگر متغیر است، بلکه همگام با اثرات منحصربه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­فرد هر کاربر و ساکن ساختمان نیز شکل‌های مختلفی از خود نشان می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­دهد. برای مثال، انحنای پنجره‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­های شیشه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای بیرونی ساختمان جلوه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ها و اثراتی به وجود می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­آورد که با دور و نزدیک شدن ساکنان یا رهگذران به پنجره‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ها در درون یا بیرون ساختمان، دچار تغییر می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شوند. در همان حال که پوش و فضاهای ساختمان حرکت می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کنند، می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­چرخند و پیچ و تاب می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­خورند، پیامد و مضمون‌هایی مهاجرتی، هم به صورت ادراکی و نظری و هم به صورت کاربردی و عملی، پدید می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­آورند. در مقیاس گسترده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­تر، این پیامدها و مضمون‌های ادراکی و فضایی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­توانند موجب جذب نمایندگان ملیت‌های دیگر برای خرید واحدهای ساختمان شوند. البته ساختار و ترکیب‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بندی برج قابلیت آن را دارد تا بر مهاجرت‌های محلی نیز تأثیر بگذارد و خود با تغییر ساکنان واحدها، دگرگون شود.
مضمون مهاجرت همچنین بر الگوهای روابط متقابل تولیدکنندگان سیستم‌ها در خارج از سایت پروژه نیز تأثیرگذار است. الگوی به‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کاررفته در همکاری سازندگان شیشه و تولیدکنندگان بتن در گوانگدونگ چین، در هزینه و خمیدگی شیشه، مؤثر و تعیین‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کننده است. شیشه به حجم سراسری ساختمان می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­چسبد و با تغییر شکل آن، شیشه نیز تغییر پیدا می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کند. براساس این تغییر مستقیم، ارتباط میان همه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی قطعات شیشه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای نیز دستخوش دگرگونی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود. حوزه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­های تأثیرگذاری این قبیل تغییرات خاص و معین، به گونه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ای طراحی شده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­اند که تدریجی به نظر برسند تا برازندگی زیباشناختی پروژه حفظ شود.
ساختمان بر ارتباط‌های سایت پروژه با محیط اطراف نیز اثرگذار است. امکانات بسیاری در پایین برج می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­توانند موجب جذب مشتریان از جاده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی شیخ زاید به سوی صحرا شوند و شاید ارزش زمین‌های پشت برج را افزایش دهند و موج مهاجرتی دیگری ایجاد کنند. تسهیلات رفاهی پایین ساختمان، از جمله شامل استخرهایی برای ایجاد محیطی خنک و مولدهای برق است که می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­توانند به تجمع و تمرکز بازار در این محل کمک کنند. نتایج قطعی چنین اقداماتی به رفتار و عملکرد منحصربه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­فرد کاربران بستگی دارد. البته قصد و هدف نهایی، پیش‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بینی قابلیت‌هایی برای انتقال تبادلات اقتصادی به سوی صحراست.
طراحی برج از طریق ارائه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی رویکردی جدید نسبت به فروش املاک (با توجه به کیفیت و ویژگی‌های فضا، و نه متراژ) می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­تواند بر آینده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی شیوه‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی ساخت واحدهای مسکونی و به تبع آن، بر آینده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی بازار مسکن تأثیر بگذارد. آرایش و ترکیب‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­بندی ساختمان شامل یک رشته موج‌های مهاجرتی می‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­شود که گویا و تعیین‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­کننده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی الگوهای سکونت خریداران واحدها (از جمله تلاش آنان برای گرفتن تابعیت امارات متحده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی عربی از طریق خرید ملک)است. برج شرایط اقتصادی جاده‌‌‌­­‌­­‌‌­­‌­­ی شیخ زاید و ارتباط میان صحرا و شهر را دگرگون خواهد ساخت.

مدارک فنی