مرکز اطلاعات تاریخی شهر تهران،چهارراه اناری(تقاطع نواب و کمیل)

دیماه 1371. طراحی و بازسازی کارخانه سابق آبجوسازی شمس و تبدیل آن به مرکز اطللاعات تاریخی شهر تهران در زمینی به مساحت 2 هکتار .
این کارخانه در روزهای اوج انقلاب اسلامی به آتش کشیده شده به مدت 14 سال به بیغوله ای برای تردد معتادان و ولگردان تبدیل شده بود.
این طرح بعد از کشتارگاه تهران که به فرهنگسرای بهمن تبدیل شد،دومین پروژه از این دست به شمار میرفت.
تفاوت مهم و اصلی بین این دو فرهنگ‌سرا این بود که کارخانه شمس با ساختمان‌های کشتارگاه تهران تفاوت فاحش داشت.چه از نظر استحکام و مصالح مصرفی و چه از نظر مساحت زیر بنا.
با توجه به ضرب العجل تعیین شده از طرف شهرداری طراحی و ساخت تواما آغاز شد. طراحی مرکز واختصاص ساختمان‌های موجود به عملکردهای آن با توجه به کیفیت (از نظر ایستایی) و کمیت (از نظر سطح بنا) و نحوه قرارگرفتن آن‌ها در سایت صورت گرفت.
اهمیت فضاهای میانی (حیاط) و امکان مکث مراجعان در آنجا و نیز هدایت آنها به فضاهای مرکز از طریق حیاط میانی، انتخاب محورهای فضاهای باز، انتخاب محل تلاقی این محورها به عنوان مراکز حیاط‌های میانی وتعیین کننده محل آب نماها روی محور اصلی ورودی مجموعه ونیز انتخاب دودکش و طاق نمای جلوی ورودی (قسمت شمال‌شرقی کارخانه و لبه خیابان کمیل) به عنوان سمبول مجموعه و تبدیل دودکش (با تقویت برای ایستایی چون در معرض ریزش بود) به برج ساعت مرکز و تقویت محور فرعی از آب نمای مرکزی به برج ساعت و ادامه آن به طرف ساختمان یک طبقه اداری (لبه غربی سمت شمال) از جمله ایده‌های طراحی در این مرکز بوده است. موارد در خور توجه دیگر عبارت اند از:
_ ساخت محل‌های نشستن گروهی در نقاط مشخص (گوشه غربی حیاط مرکزی پشت به غرب، جلوی محوطه ورودی سالن اجتماعات، شمال کتابخانه و کنار ساختمان شرقی) با آجرهای کهنه و چوب.
_ جدا کردن فضاهای سبز از معابر،حیاط‌ها و میدان‌ها با دیوارهای کوتاه آجری (که امکان نشستن رادر کلیه نقاط این حیاط به مراجعان می‌دهد).
_ استفاده از آجرهای کهنه در بدنه و کف حیاط (ترکیب با سنگ تراورتن در کف).
_ انتقال حصار محدوده کننده سایت در لبه شمالی (کمیل) به داخل زمین کارخانه با در نظر گرفتن لبه اصلاحی خیابان کمیل و تعبیه پله‌ای عریض و دعوت کننده در جلوی ورودی و سردر متناسب با ورودی مرکز مورد نظر.
_ تبدیل حوضچه‌های گازوییل و مازوت در نقاط مختلف به آب نما.
_ تعبیه آب‌نما در بدنه شمالی برای ارتباط فضاهای داخل به خارج برای استفاده عموم و تقویت حس تملک اهالی.
ساختمان‌های قابل استفاده و بازسازی شده عبارت بودند از:
1_ساختمان 3 طبقه مرکزی (سایت کامپیوتر، یوزرها و مدیریت مرکز) 900 متر مربع(الف)
2_کتابخانه کودک 300 متر مربع(ب)
3_محوطه سرپوشیده زیر برج ساعت برای کلاس‌های آموزشی 380 متر مربع(ج)
4_محوطه سرپوشیده نمایشگاه کتاب (شرق مرکز) 260مترمربع(د)
5_ساختمان اجتماعات 600 متر مربع (ه)
6_سالن توجیه و گالری همجوار در زیر زمین اول در غرب مرکز 650 مترمربع(و)
7_ساختمان اداری 530 مترمربع (ز)
8_موزه و گالری‌های مربوط در دو طبقه زیرزمین 2900 متر مربع (ح)
9_تونل تاریخ در زیر زمین اول، 300مترمربع (ط)
10_سرویس‌های بهداشتی 300 مترمربع (ی)
ساختمان‌های بخش دوم طرح که قرار بود در مرحله دوم برنامه‌ریزی و ساخته شوند:
1_ بازارچه فرهنگی روی زیرزمین‌های واقع در قسمت میانی سایت، 2000مترمربع
2_گالری ورودی زیر زمین‌های اصلی،700مترمربع
این پروژه در اولین جشنواره مهندسی ساختمان (اسفند ماه 1375) به عنوان یکی از 5 طرح برگزیده موفق به اخذ لوح تقدیر و نشان افتخار از دست مقام محترم ریاست جمهوری وقت، و در سال 1995 به عنوان یکی از پروژه‌های فینالیست بنیاد فرهنگی آقاخان ( یکی از 93 پروژه از میان 433 پروژه منتخب در آن سال) انتخاب شد.

نام پروژه : مرکز اطلاعات تاریخی شهر تهران،چهارراه اناری(تقاطع نواب و کمیل)
معمار: سیدحمید نورکیهانی

این پروژه اثری است از سیدحمید نورکیهانی
برای مشاهده‌ی مشخصات و دیگر آثار سیدحمید نورکیهانی در دانشنامه کلیک کنید.

مشاهده!