طرح توسعه کتابخانه مرکزی دانشگاه بوشهر

مقدمه
طرح توسعه کتابخانه مرکزی دانشگاه بوشهر در دستور کار این مهندسین مشاور قرار گرفته است. سطح زیربنای ساختمان کتابخانه کنونی بطور تقریبی 3000 مترمربع است که در حدود 300 مترمربع آن بطور خالص به آمفی‌تئاتر و بقیه به کتابخانه اختصاص دارد.
از آنجائیکه مقدار زیربنای توسعه به 5000 مترمربع محدود شده است. لذا سعی مشاور در آن است که حداکثر بهره‌برداری در فضاهای دانشجوئی صورت گیرد و سایر فضاهای جنبی به حداقل برسد.

– اهداف طرح
طرح کتابخانه مرکزی دانشگاه بوشهر بصورت توسعه وضع موجود آن ارائه می‌گردد. وضع موجود کتابخانه مرکزی از نظر فیزیکی در ساختمانی که به منظور سلف سرویس دانشجویان آموزشکده فنی مهندسی ساخته شده جای گرفته است و از نظر برخی ضوابط، خارج از معیارهای متعارف کتابخانه های مرکزی دانشگاهی است.

– عوامل موثر در برنامه‌ریزی فیزیکی
خدمات کتابخانه‌ای و تسهیلات موردنیاز برای انجام خدمات مختلف باید بصورتی در برنامه‌ریزی کتابخانه پیش‌بینی شوند که بتوانند همگام با گسترش دانشگاه نیازهای آتی را بنحو احسن پاسخگو باشند. بدین ترتیب حجم مواد کتابخانه، نوع خدمات و فضاهای کتابخانه بایستی طوری پیش‌بینی شوند که متناسب با اهداف توسعه دانشگاه، امکانات کافی در اختیار دانشجویان قرار دهند.
عوامل موثر در برنامه‌ریزی فضائی کتابخانه دانشگاه عبارتند از:
الف- مراجعه‌کنندگان به کتابخانه
ب- مجموعه مواد کتابخانه
ج- نحوه سازماندهی مواد

الف- مراجعه به کتابخانه
در پردیس‌های دانشگاهی کلیه افرادی که برای استفاده از خدمات مختلف به کتابخانه‌ها مراجعه می‌نمایند اعم از دانشجو، کادر علمی، کارکنان و پژوهشگران تحت عنوان «مراجعه کنندگان» شناسائی می‌گردند.
در تعیین تعداد کتب لازم برای مراجعه‌کنندگان تعداد رشته‌ها و مقاطع تحصیلی و تعداد هیئت علمی موثرند. تعداد مراجعه‌کنندگان نیز از طریق آماری از دانشگاه استفسار شده است که طبق این آمار 800-700 نفر در روز به قسمت امانات مراجعه می‌نمایند.

تعداد دانشجویان فعلی کارشناسی 5800 نفر و تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد 220 نفر است و 2 رشته دکترا در حال تاسیس در برنامه توسعه دانشگاه در نظر گرفته شده است.
تعداد هیئت علمی فعلی 147 نفر اعلام گردیده است که 35% در آنها مربی و بقیه دارای مدرک دکترا هستند. کتابخانه دانشگاه بوشهر در حال حاضر 6000 عضو دارد. نظر به اینکه دانشگاه برنامه جامعی برای 20 سال آینده ندارد و تعداد دانشجوی چشم‌انداز طرح مشخص نیست لذا می‌بایستی این تعداد را با روش‌های آماری مشخص نمود.
روند افزایش پذیرش دانشجو (شبانه و روزانه) در سال‌های گذشته بسیار بالا بوده و در سال گذشته به 20% رسیده است. با توجه به ظرفیت‌های موجود و مطمئناً عدم امکان ادامه این روند در سال‌های آتی عدد 5 درصد افزایش بطور متوسط برای هر سال منطقی به نظر می‌رسد.
بنابراین جمعیت دانشجوئی را در سال‌های آتی (حدود 20 سال) از فرمول زیر می‌توان بدست آورد.
9188 = (10+ 220+ 5800) × 5/10 + (10+220+5800) = n

ب- مجموعه مواد کتابخانه ای
– کتاب
در صورتیکه 15 تا 20 جلد کتاب برای هر دانشجو در نظر بگیریم حدود تعداد کتب در 20 سال آینده بین 188 تا 140 هزار کتاب خواهد بود. که در این میان حدود 150 هزار جلد برای 20 سال آینده با توجه به رواج E-Book و شیوه‌های خواندن کامپیوتری کتاب این مقدار قابل پذیرش خواهد بود و با محاسبات بالا تعداد مراجعین به کتابخانه در سال‌های آتی به تعداد روزانه 1150 نفر خواهد رسید. (تعداد فعلی 750 نفر در نظر گرفته شده است) که برای 60 درصد آنها بعنوان مراجع، محل مطالعه در نظر گرفته می‌شود و پیش بینی می‌گردد که از این تعداد حدود 50 درصد همزمان مراجعه می‌نمایند که در حقیقت نیمی از وقت روزانه فضا را اشغال می‌نمایند. فرض بر این است که 40 درصد به امانت گرفتن کتاب اکتفا می‌کنند.
قابل ذکر است که 150 هزار جلد ظرفیت اتی منحصراً شامل کتب نیست و شامل کلیه مواد کتابخانه‌ای از قبیل کتاب، مجله، اسناد و مدارک، روزنامه، مواد غیر‌نوشتاری از قبیل لوح فشرده و مواد سمعی بصری نیز می‌گردد. بنابراین به ازاء هر دانشجو 4 جلد مواد غیرکتابی در نظر گرفته می‌شود و تعداد کتب اصلی به 125.000 جلد، یعنی به حدود دو برابر خواهد رسید.

– مجلات
با توجه به رشته‌های تخصصی و امکانات اشتراک مجلات خارجی و مقایسه با سایر دانشگاه‌های کشور و 700 عنوان مجله داخلی و 50 عنوان مجله خارجی فعلی، افزایش عناوین در 20 سال آینده با توجه به سایت‌های مختلف کامپیوتری، میزان افزایش را در حدود 5 درصد در سال و تعداد نشریات در حدود 1200 نشریه پیش‌بینی می‌گردد.
در حدود 70 درصد این مجلات پس از تکمیل دوره‌های سالانه آنها صحافی شده و مجلات در بخش مخزن بسته مجلات نگهداری می‌شوند. ظرفیت مخزن بسته مجلات داخلی (با توجه به نگهداری دوره‌های مجلات تا 5 سال) برای حدود 3500 جلد مجلات صحافی شده مکان لازم در نظر گرفته می‌شود. برای 50 عنوان مجلات خارجی نیز 250 جلد مجلد، صحافی شده در عرض 5 سال لازمست. این مجلات بعد از 5 سال به انبار و بایگانی منتقل می‌شوند.

ج- سازماندهی و واحدهای عملکردی
کتابخانه مرکزی با توجه به انواع مواد و نحوه دسترسی مراجعین با سیستم بسته عمل خواهد نمود. این نظم در عمده کتابخانه‌های دانشگاهی ایران برقرار است و دانشجویان می‌توانند در بخش امانت با ارائه کارت عضویت، کتاب را خارج نمایند و یا در محل سالن‌های قرائت به مطالعه بپردازند.
بخش کتب مرجع‌داری دسترسی آزاد است و همچنین نشریات نیز بصورت آزاد در دسترس قرار می‌گیرند .
برای آماده‌سازی مواد کتابی نظام فهرست‌نویسی و رده‌بندی کنگره هم‌اکنون موجود است و از به موازات آن از سیستم کامپیوتری بارکد برای امانات نیز استفاده می‌شود. همچنان که هر دو سیستم برگه‌دان و جستجوی کامپیوتری برای دسترسی به کتب موردنظر دانشجویان همچنان برقرار است.

نام پروژه عملکرد: کتابخانه دانشگاه بوشهر
شرکت /دفتر طراحی: مشاور آتک
معماران اصلی: معزالدین ایمانی/سمر عطار چی
نوع تأسیسات/نوع سازه: چیلر و هواساز 7 بتنی
آدرس پروژه: استان بوشهر/شهر بوشهر
مساحت زیربنا: ۵۰۰۰ متر مربع
کارفرما: دانشگاه خلیج فارس بوشهر
تاریخ شروع تاریخ پایان ساخت: ۱۳۹۳-۱۳۸۷
ایمیل شرکت: info@atec-ir.com
سایت: www.atec-ir.com

این پروژه اثری است از مشاور آتک
برای مشاهده‌ی مشخصات و دیگر آثار مشاور آتک در دانشنامه کلیک کنید.

مشاهده!