شیــگرو بـان، برنده­ ی جایزه‌ی پریتسکر 2014

جایزه‌ی معماری پریتسکر بهانه‌ای است برای تقدیر و بزرگداشت از معماران و طراحانی که سال‌های متمادی در عرصه‌ی معماری فعالیت داشتند و در مسیر غیرقابل پیش‌بینی فناوری و سلیقه‌ها، نبض جریان غالب را یافته و به پیشبرد معماری در خدمت مردم و در جهتی سازنده‌تر گام برداشته‌اند. پریتسکر نام خود را از خانواده‌ی پریتسکر، مستقر در شیکاگو، گرفته است. بنیان‌گذاران این مسابقه، جِی و سیندی پریتسکر در ابتدا به حمایت از فعالیت در عرصه‌های مختلف علوم آموزشی، پزشکی، فرهنگی و تحصیلی مشغول بودند و به‌تدریج تمرکز خود را بر توسعه‌ی معماری و ترویج خلاقیت و نوآوری‌های این حوزه قرار دادند.
از سال 1979 جایزه‌ی پریتسکر هرساله به یک معمار برجسته و در قید حیات که چهره‌ای قابل مثال از خلاقیت، استعداد، پشتکار و منحصربه‌فرد بودن است اهدا می‌شود. توجه به وجه انسانی معماری و همزیستی با محیط همواره پایه‌های اصلی داوری این مسابقه هستند. معمار برنده همراه با این جایزه مبلغ یک‌صدهزار دلار آمریکا، یک لوح تقدیر و (از سال 1987) یک مدال برنز نیز دریافت می‌کند.
آخرین برنده‌ی جایزه‌ی پریتسکر 2014، شیگرو بان پنجاه­و­نه ساله بود که به‌عنوان سی‌وهشتمین معمار (هفتمین معمار ژاپنی) موفق به دریافت این جایزه شد. او که دفاتر اصلی خود را در پاریس، نیویورک و توکیو تأسیس کرده، بنیان‌گذار سازمان غیردولتی VAN مخفف Valuntary Architects’ Network (شبکه­ی معماران داوطلب) است که پس از فروکش کردن حوادثی مانند زلزله، جنگ، سونامی یا طوفان به مناطق بحران‌زده و یاری افراد آسیب‌دیده می‌شتابند. بان همیشه راهکارهایی خلاقانه برای چالش‌هایی که پیش رو دارد پیدا می‌کند که عموماً پیرامون کنترل سازه، تهویه، مصالح، بازی با نور و چشم‌انداز بوده و خلق مکانی آسایش‌بخش بوده است. او طی بیست سال اخیر سفرهای متعددی به مناطق بکر و شهرهای پرجمعیت داشته و پیوسته با دانشجویان و افراد محلی و داوطلب برای ساخت بناهایی ساده، کم‌هزینه، قابل بازیافت و شاخص، مخصوصاً پناهگاه‌ها و ساختمان‌های مشاع برای افراد بی‌خانمان و آسیب‌دیدگان فجایع محیطی (بلایای طبیعی و جنگ) همکاری داشته است.
مدیر بخش داوران امسال مسابقه‌ی پریتسکر در مورد او چنین گفت: «شیگرو بان نیروی محرک طبیعت است که وجودش برای آنهایی که قربانی بلایای طبیعی و آسیب­های بحران جنگ می‌شوند، حیاتی است. او معماری توانا با احساس تعهد فوق‌العاده است.»
اولین اقدامات انسان‌دوستانه‌ی بان در سال 1994 و بحران رواندا که باعث آوارگی هزاران نفر شد، صورت گرفت. او پیشنهاد ساخت پناهگاه‌های استوانه‌ای با مصالحی از جنس پایه‌ای کاغذ را به کمیسیون پناهجویان سازمان ملل ارائه کرد و به‌عنوان مشاور آن سازمان مشغول به کار شد. وی پس از زلزله‌ی 1995 در شهر کُب ژاپن، توان و استعداد خود را برای خدمت به شهروندان آن منطقه به کار بست و “خانه‌ای از الوارهای کاغذی” را برای پناهجویان ویتنامی و “کلیسای کاغذی” را برای اجتماع بازماندگان این سانحه ساخت. در سال 2008 اجزای این بنا را از هم جدا کرده، آن را به تایوان منتقل و دوباره قطعات را به هم جفت کردند. شیگرو بان در هنگام دریافت جایزه گفت: «افتخار بزرگی نصیب من شده و این جایزه مسئولیت سنگینی بر دوش من می‌گذارد. باید بیش از پیش برای تحقق خواسته‌های مشتریانم کوشش کنم، چه آنهایی که خانه‌ای شخصی از من می‌خواهند و چه آنهایی که در پی یک سرپناه هستند. این جایزه مرا تشویق می‌کند کاری که سال‌هاست به آن مشغولم را با انگیزه و قدرت بیشتری ادامه بدهم، راهم را تغییر ندهم، بلکه محکم‌تر گام بردارم.»